FANDOM


Aero L-29 Delfin (czes. Aero L-29 Delfín) - odrzutowy samolot szkolno-treningowy i szturmowy konstrukcji czechosłowackiej.

Aero L-29 Delfin

Samolot szkolno-treningowy Aero L-29 Delfin

Rozwój Aero L-29 produkowanego przez przedsiębiorstwo lotnicze Aero Vodochody zapoczątkowano w 1955 roku z inicjatywy zespołu ludzi kierowanych przez Zdenka Rublicha, kierownika jednego z działów Instytutu Lotów Badawczych i Testowych Czechosłowacji. Był to pierwszy seryjnie produkowany samolot CSRS o napędzie odrzutowym. Najbliższym asystentem Z. Rublicha był Karel Tomasz, który miał duże doświadczenie w tworzeniu samolotów szkoleniowych. Na początku lat 60-tych XX wieku, po przejściu na emeryturę Rublicha i Tomasza, głównym projektantem L-29 został Jan Vlcek. W 1961 roku Aero L-29 został wybrany jako podstawowy samolot szkolno-treningowy dla krajów Układu Warszawskiego.

Konstrukcja duralowa, półskorupowa. Usterzenie pionowe pojedyńcze, płat stały w układzie średniopłata. Wloty powietrza po bokach kadłuba u nasady skrzydeł. Kabina hermetyzowana z fotelami wyrzucanymi. Zbiorniki paliwa w kadłubie. Podwozie trójpodporowe z kołem przednim chowane w locie.

Aero l-29 Delfin na lotnisku

Jeden z latających egzemplarzy samolotu Aero L-29 Delfin.

Oblotu prototypu dokonano 5 kwietnia 1959 roku. Dokonał tego pilot oblatywacz Rudolf Duhon. Prototyp, w związku z niedokończonymi testami czechosłowackiego silnika opracowanego przez firmę Motorlet, został wyposażony w brytyjski Bristol Siddeley Viper Mk.20. W lipcu 1960 roku dokonano oblotu drugiego prototypu, wyposażonego w docelowy czechosłowacki silnik M-701. Pod koniec 1959 roku ogłoszono konkurs na opracowanie wspólnego treningowo-szturmowego samolotu dla krajów Układu Warszawskiego. Decyzja ta była spowodowana między innymi chęcią konsolidacji młodych krajów socjalistycznych, które były członkami Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) oraz organizacji Układu Warszawskiego. W zawodach wzięli udział: radziecki Jakowlew Jak-30, polski PZL TS-11 Iskra oraz czechosłowacki L-29 Delfin. Zawody odbyły się w 1961 roku, po tym jak radziecki Jak-30 (20 maja 1960 roku) i polski TS-11 Iskra (5 lutego 1960 roku) odbyły pierwsze loty. Do czasu zawodów L-29 latał przez około rok, a ulepszona wersja L-29A OK-02 została wysłana na zawody.

Aero L-29 Delfin w locie

Aero l-29 Delfin w locie

Od sierpnia do września 1961 roku na lotnisku Monino pod Moskwą pod dowództwem Honorowego Pilota Oblatywacza ZSRR, pułkownika Jurija Aleksandrowicza Antipowa odbyły się porównawcze loty testowe Jak-30, TS-11 Iskra oraz L-29. Według wyników konkursu "Delfin” został uznany za najlepszy pod względem większości parametrów. Wśród głównych zalet czechosłowackiej maszyny była niezawodność, łatwość konserwacji, możliwości produkcji oraz niska cena. Jak-30, mający porównywalny ciąg silnika, był o ponad 1 000 kg lżejszy i wykazywał lepsze osiągi w locie, ale nie był w stanie przewozić broni i był samolotem sportowym, a nie samolotem treningowym dla szkolących się kadetów. Polski samolot TS-11 Iskra przegrał z L-29 i Jak-30 pod wieloma względami. W tym samym roku po wygranym konkursie L-29 Delfin został wybrany jako główny samolot szkoleniowy państw członkowskich Układu Warszawskiego. Wyjątkiem była Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL), gdzie pomimo przegranej postanowiono używać samolot rodzimej konstrukcji PZL TS-11 Iskra.
Aero l-29 Delfin Gruzja

Samoloty Aero L-29 należące do lotnictwa wojskowego Gruzji

Produkcję seryjną Aero L-29 Delfin rozpoczęto w 1963 roku. Samolot trafił na wyposażenie w największej ilości 2 000 szt. do Armii Radzieckiej oraz w ilości 400 szt. do Czechosłowackiej Armii Ludowej (CzAL), następnie do pozostałych krajów Układu Warszawskiego oraz zaprzyjaźnionych krajów socjalistycznych na świecie. W 1966 roku Aero L-29 zaczęły zastępować samoloty Jak-18 w centrach szkolenia lotniczego radzieckiej DOSAAF. Łącznie znalazł się na wyposażeniu 16 krajów świata. Produkcję zakończono w 1973 roku po wyprodukowaniu 3 655 egzemplarzy samolotu. Po zakończeniu produkcji został zastąpiony przez nowocześniejszą konstrukcję Aero L-39 Albatros. Niektóre wycofane z użytku samoloty zostały kupione przez osoby prywatne. W latach 90-tych samolot trafił do kilku państw powstałych po rozpadzie ZSRR oraz do Afganistanu (IRA). W 2016 roku znajdował się nadal na wyposażeniu 5 krajów świata: Angoli (LRA), Azerbejdżanu, Gruzji, Gwinei oraz Mali.
Aero l-29 w locie

Samolot Aero L-29 Delfin lotnictwa wojskowego Czech w locie

Informacje

Dane podstawowe:

  • Państwo: Czechosłowacja (CSRS)
  • Producent: Aero Vodochody
  • Typ samolotu: szkolno-treningowy
  • Załoga: 2 osoby
  • Prototypy: 1959
  • Produkcja: 1963 - 1973
  • Wyprodukowane egzemplarze: 3 655szt.

Dane techniczne:

  • Silnik: turboodrzutowy Motorlet M-701C 500
  • Rozpiętość: 10,29 m
  • Długość kadłuba: 10,81 m
  • Wysokość: 3,13 m
  • Powierzchnia nośna: 19,80 m²
  • Masa własna: 2 280 kg
  •  Masa całkowita: 3 280 kg
  • Prędkość maks: 820 km/h
  • Prędkość min: brak danych
  • Wznoszenie: 14 m/s
  • Pułap: 11 000 m
  • Zasięg: 894 km
  • Zapas paliwa: 1 030 l
  • Rozbieg: 550 m
  • Dobieg: 440 m
  • Uzbrojenie: 2 karabiny maszynowe kal. 7,62mm oraz 2 wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych lub 2 bomby lub 2 dodatkowe 150 l. zbiorniki paliwa na 2 zamkach pod skrzydłami

Wersje:

  • L-29 - podstawowa wersja produkcyjna
  • L-29A "Akrobat" (L-429) - wersja sportowa. W sumie zbudowano 2 samoloty, które uczestniczyły w pokazach w 1968 i 1969 roku na Międzynarodowych Targach Inżynieryjnych w Brnie oraz w 1969 roku na Międzynarodowym Salonie Lotnictwa i Kosmonautyki w Paryżu
  • L-29R (L-329) - wersja rozpoznawcza, wyposażona w sprzęt fotograficzny do rozpoznania w strefie frontu. Wyprodukowana w małej ilości dla Sił Powietrznych Czechosłowacji oraz Egiptu

Użytkownicy:

Źródła:

Michał Iljin (dyskusja) 13:18, sty 19, 2020 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.