FANDOM


(Galeria:)
(Nie pokazano 35 wersji utworzonych przez jednego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Republika Boliwii (RB)</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> - socjalistyczne państwo w środkowej części Ameryki Południowej.[[Plik:Coat_of_arms_of_Bolivia.svg.png|thumb|200px|Godło Republiki Boliwii (RB)]][[Plik:Flag_of_Bolivia.svg.png|thumb|200px|Flaga Republiki Boliwii (RB)]]</span>
+
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Republika Boliwii (RB)</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> - państwo socjalistyczne w środkowej części Ameryki Południowej bez dostępu do morza.[[Plik:Coat_of_arms_of_Bolivia.svg.png|thumb|200px|Godło Republiki Boliwii (RB)]][[Plik:Flag_of_Bolivia.svg.png|thumb|200px|Flaga Republiki Boliwii (RB)]]</span>
   
<span style="line-height:19.1875px;">Boliwia graniczy </span><span style="line-height:19.1875px;">na zachodzie z Chile i Peru, na północy i wschodzie z [[Brazylia|Brazylią]], a na południu z Paragwajem i Kolumbią</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Z liczbą ludności wynoszącą ponad 11 503 735 (2012 rok)</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> jest 75 co do wielkości populacji państwem świata. Boliwia dzieli się na 9 departamentów, te z kolei dzielą się na prowincje.</span>
+
<span style="line-height:19.1875px;">Republika Boliwii graniczy od </span><span style="line-height:19.1875px;">zachodu z [[Chile|Republiką Chile (RCh)]] i [[Peru]], od północy i wschodu z [[Brazylia (FRB)|Federacyjną Republiką Brazylii&nbsp;(FRB)]], a od południa z [[Paragwaj (RP)|Republiką Paragwaju&nbsp;(RP)]] i [[Kolumbia|Kolumbią]]</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. Nie posiada dostępu do morza. Boliwia podzielona jest na 9 departamentów, które dzielą się na prowincje.</span>
   
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Boliwia to jeden z dwóch krajów Ameryki Południowej bez dostępu do morza (straciła go w 1884 roku). Boliwia jest jest średnio zróżnicowana pod względem ukrztałtowania powierzchni. </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Na zachodzie kraju wznoszą się góry, wraz z przesuwaniem się na wschód teren się obniża. Pasmo Andów</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> o szerokości ok. 600 km, składa się z trzech głównych łańcuchów Koldyriery Wschodniej</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> z najwyższym szczytem kraju Sajama</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> (6520 </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">m n.p.m.</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">), Kordyliery Środkowej</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> oraz Kordyliery Zachodniej</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. Pomiędzy Kordylierami Zachodnią i Środkową rozciąga się płaskowyż Altiplano</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Na wschód teren opada przechodząc w przedgórze Yungas</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> i w końcu w Nizinę Boliwijską. Na południowym wschodzie kraju leży część Gran Chaco</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, a na północy rozciąga się obszar Niziny Amazonki</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. Największe rzeki Boliwii to Mamoré, Beni i Guaporé. Na płaskowyżu Altiplano znajdują się bezodpływowe jeziora (Titicaca oraz</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> Poopo</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">) stanowiące atrakcję turystyczną</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">.</span>
+
Historia:
   
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Naturalną szatę roślinną kraju stanowią pokrywające 50,7% powierzchni wilgotne lasy równikowe z drzewami chinowymi i paprociami drzewiastymi. Na nizinach Boliwii panuje klimat podrównikowy,</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> na przedgórzu klimat kontynentalny wilgotny</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, natomiast w Andach kontynentalny suchy</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">.[[Plik:Evo_morales_big.jpg|thumb|280px|Prezydent Republiki Boliwii Evo Morales Ayma ]]</span>
+
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Tereny obecnej Boliwii zamieszkane były przez kultury prekolumbijskie od około 20 000 lat. Pierwszą z wysoce rozwiniętych była kultura Tiahuanaco</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, która rozwinęła się na południowym wybrzeżu Jeziora Titicaca</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> około II wieku p.n.e</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">.</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> W XV wieku</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> terytorium ludu Ajmara</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> zostało podbite i włączone w obręb Państwa Inków</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. W XVI wieku</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> hiszpańscy konkwistadorzy</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> pod wodzą Francisco Pizarro</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> dokonali podboju terenów obecnej Boliwii. Jako Górne Peru</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> zostały one włączone do nowo powstałego Wicekrólestwa Peru</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, a następnie do Wicekrólestwa La Platy</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. Nazwa państwa, nadana mu po oderwaniu w ramach ruchu narodowo-wyzwoleńczego od Peru</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> pochodzi od nazwiska przywódcy tegoż ruchu Simona Bolivara</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. W 1884 roku</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> na mocy traktatów pokojowych kończących tzw. Wojnę o saletrę</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, Boliwia straciła dostęp do Oceanu Spokojnego, co miało duży wpływ na jej późniejszą sytuację gospodarczą.</span>
   
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Tereny obecnej Boliwii zamieszkane były przez kultury prekolumbijskie od około 20 000 lat. Pierwszą z wysoce rozwiniętych była kultura Tiahuanaco</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, która rozwinęła się na południowym wybrzeżu jeziora titicaca</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> około II wieku p.n.e</span>[http://pl.wikipedia.org/wiki/II_wiek_p.n.e. .]<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> W XV wieku</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> terytorium ludu Ajmara</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> zostało podbite i włączone w obręb Państwa Inków</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. W XVI wieku</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> hiszpańscy konkwistadorzy</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> pod wodzą Francisco Pizarro</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> dokonali podboju terenów obecnej Boliwii. Jako Górne Peru</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> zostały one włączone do nowo powstałego Wicekrólestwa Peru</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, a następnie do Wicekrólestwa La Platy</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. Nazwa państwa, nadana mu po oderwaniu w ramach ruchu narodowo-wyzwoleńczego od Peru</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> pochodzi od nazwiska przywódcy tegoż ruchu Simona Bolivara</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. W 1884 roku</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> na mocy traktatów pokojowych kończących tzw. Wojnę o saletrę</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, Boliwia straciła dostęp do Oceanu Spokojnego, co miało duży wpływ na jej późniejszą sytuację gospodarczą. Po kolejnej wojnie, tym razem z Brazylią, w 1903 roku</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> utraciła kauczukodajny region Acre</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. W latach 1932-1935 toczyła Wojny o Chaco</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, w wyniku których Boliwia straciła na rzecz sąsiedniego Paragwaju 2/3 spornego terytorium. W 1952 roku radykalnie lewicowy Narodowy Front Rewolucyjny (MNR) - powstały w 1941 roku mając poparcie Komunistycznej Partii Boliwii przejął na drodze rewolucji władzę w kraju utrzymując ją do 1964 roku. Od razu po rewolucji przeprowadzono szereg radykalnych reform społecznych poprawiających los obywateli, upaństwowiono kopalnie i zaczęto przeprowadzać reformę rolną ziemi pozostającej przed rewolucją w rękach wąskiej grupy najbogatszych obywateli kraju. Kres reformom i budowie socjalizmu położył zamach stanu w 1964 roku przeprowadzony przez juntę wojskową, która następnie rozbiła ruchy polityczne i związkowe. W 1967 roku dyktatura wojskowa pokonała marksistowską partyzantkę (Armię Wyzwolenia Narodowego) założoną przez wybitnego argentyńskiego lekarza i rewolucjonistę Ernesto "Che" Guevarę. MNR odzyskał krótko władzę w latach 1969-1971, lecz nie zdołał jej utrzymać. Po okresie kolejnej wojskowej dyktatury w latach 1971-1978 w roku 1982 nastapił na skutek masowych powstań powrót demokracji i władzę ponownie odzyskał Narodowy Front Rewolucyjny sprawujący władzę do 1989 roku, następnie władzę objęła koalicja Ruchu Lewicy Rewolucyjnej (MIR) oraz Narodowej Akcji Demokratycznej (ADN) kontynująca kierunek obrany przez MNR. Na przestrzeni lat 90-tych i początku nowego wieku rządy zmieniały się kilkukrotnie i zaczęto wprowadzać reformy rynkowe, prywatyzację niektórych przedsiębiorstw wprowadzono obcy, głównie amerykański kapitał i koncerny które zaczęły eksploatować złoża naturalne Boliwii (głównie gazu) wzrastające nierówności społeczne i wyzysk społeczny prowadzony przez prywatny kapitał wywołał masowe protesty społeczne, które doprowadziły do podania się do dymisji prezydenta Mesy i jego prokapitalistycznego zaplecza politycznego. W 2006 roku prezydentem został jeden z organizatorów i przywódców protestów przewodniczący Ruchu na rzecz Socjalizmu (MaS) Evo Morales Ayma. Już w kampanii wyborczej zapowiadał on antykapitalistyczną rewolucję i powrót do gospodarki państwowej. Słowa dotrzymał i zaraz po objęciu urzędu wspólnie z byłym zmarłym prezydentem [[Wenezuela (BRW)|Wenezueli (BRW)]] Hugo Chavezem oraz prezydentem [[Kuba (RK)|Kuby (RK)]] Fidelem Castro utworzył antyamerykański front oparty na bogactwie surowców naturalnych, wydał dekrety o upaństwowieniu przemysłu gazowego i naftowego oraz zerwał rokowania o wolnym handlu z Unią Europejską (UE) oraz Stanami Zjednoczonymi (USA), przeprowadził też kolejną w dziejach Boliwii reformę rolną oddając ziemię pod uprawy biednym chłopom pochodzenia indiańskiego oraz metyskiego, co znacznie poprawiło poziom życia obywateli oraz obniżyło poziom bezrobocia i ubóstwa w kraju. </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">P</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">rzysporzyło mu to wrogów wśród byłej bogatszej części społeczeństwa oraz wśród rządu Stanów Zjednoczonych, który utracił swoje wpływy polityczno gospodarcze w tym regionie Ameryki Południowej. </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Obecnie po wyborze na kolejną kadencję Evo Morales kontynuuje wspólnie z przywódcami Kuby Raulem Castro oraz Wenezueli</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> Nicolasem Maduro budowę socjalizmu XXI wieku (tzw. rewolucja boliwariańska) stanowiąc inspirację dla kolejnych państw Ameryki Południowej do walki o wyzwolenie spod północnoamerykańskiej dominacji militarnej oraz politycznej w tym regionie oraz do przemian mających za cel obalenie niesprawiedliwego kapitalizmu.</span>
+
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Po kolejnej wojnie w 1903 roku, tym razem z Brazylią,</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> utraciła kauczukodajny region Acre</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. W latach 1932-1935 toczyła Wojny o Chaco</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, w wyniku których Boliwia straciła na rzecz sąsiedniego Paragwaju 2/3 spornego terytorium. W 1952 roku radykalnie lewicowy Narodowy Front Rewolucyjny (MNR) - powstały w 1941 roku mając poparcie Komunistycznej Partii Boliwii przejął na drodze rewolucji władzę w kraju utrzymując ją do 1964 roku. Od razu po rewolucji przeprowadzono szereg radykalnych reform społecznych poprawiających los obywateli, upaństwowiono kopalnie i zaczęto przeprowadzać reformę rolną ziemi pozostającej przed rewolucją w rękach wąskiej grupy najbogatszych obywateli kraju. Kres reformom i budowie socjalizmu położył zamach stanu w 1964 roku przeprowadzony przez juntę wojskową, która następnie rozbiła ruchy polityczne i związkowe. W 1967 roku dyktatura wojskowa pokonała marksistowską partyzantkę (Armię Wyzwolenia Narodowego) założoną przez wybitnego argentyńskiego lekarza i rewolucjonistę Ernesto "Che" Guevarę. MNR odzyskał krótko władzę w latach 1969-1971, lecz nie zdołał jej utrzymać. Po okresie kolejnej wojskowej dyktatury w latach 1971-1978 w 1982 roku nastąpił na skutek masowych powstań powrót demokracji i władzę ponownie odzyskał Narodowy Front Rewolucyjny sprawujący władzę do 1989 roku, następnie władzę objęła koalicja Ruchu Lewicy Rewolucyjnej (MIR) oraz Narodowej Akcji Demokratycznej (ADN) kontynująca kierunek obrany przez MNR.</span>
   
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Podstawą upaństwowionej gospodarki jest przemysł wydobywczy oraz rolnictwo. Największym towarem eksportowym jest cyna, cynk oraz gaz ziemny</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. Ponadto gaz ziemny w pełni zaspokaja potrzeby krajowe w tym elektrownie gazowe produkujące energię elektryczną. W Boliwii wydobywa się również złoto, srebro, cynk, miedź i ołów.</span>
+
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Na przestrzeni lat 90-tych i początku nowego wieku rządy zmieniały się kilkukrotnie i zaczęto wprowadzać reformy rynkowe, prywatyzację niektórych przedsiębiorstw, wprowadzono obcy, głównie amerykański kapitał i wpuszczono koncerny, które zaczęły eksploatować złoża naturalne Boliwii (głównie gazu). Wzrastające nierówności i wyzysk społeczeństwa prowadzony przez prywatny kapitał i koncerny wywołał masowe protesty, które doprowadziły do podania się do dymisji prezydenta Mesy i jego prokapitalistycznego zaplecza politycznego. W 2006 roku nowym prezydentem Boliwii został jeden z organizatorów i przywódców protestów, przewodniczący Ruchu na rzecz Socjalizmu (MaS) [[Evo Morales Ayma]]. Już w kampanii wyborczej zapowiadał on antykapitalistyczną rewolucję i powrót do gospodarki państwowej. Słowa dotrzymał i zaraz po objęciu urzędu wspólnie z byłym (zmarłym w 2013 roku) prezydentem [http://pl.uzbrojenie.wikia.com/wiki/Wenezuela_(BRW) Wenezueli (BRW)] [[Hugo Chavez]]em oraz prezydentem [http://pl.uzbrojenie.wikia.com/wiki/Kuba_(RK) Kuby (RK)] [[Fidel Castro|Fidelem Castro]] utworzył antyamerykański front oparty na bogactwie surowców naturalnych, wydał dekrety o upaństwowieniu przemysłu gazowego i naftowego oraz zerwał rokowania o wolnym handlu z [http://pl.uzbrojenie.wikia.com/wiki/Unia_Europejska Unią Europejską (UE)] oraz [http://pl.uzbrojenie.wikia.com/wiki/Stany_Zjednoczone Stanami Zjednoczonymi (USA)], przeprowadził też kolejną w dziejach Boliwii reformę rolną oddając ziemię pod uprawy biednym chłopom pochodzenia indiańskiego oraz metyskiego, co znacznie poprawiło poziom życia obywateli oraz obniżyło poziom bezrobocia i ubóstwa w kraju. </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">P</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">rzysporzyło mu to wrogów wśród byłej bogatszej części społeczeństwa oraz wśród rządu Stanów Zjednoczonych, który utracił swoje wpływy polityczno gospodarcze w tym regionie Ameryki Południowej. </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Obecnie po wyborze na kolejną kadencję Evo Morales kontynuuje wspólnie z przywódcami Kuby - [[Raul Castro|Raulem Castro]] oraz Wenezueli</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> - [[Nicolas Maduro|Nicolasem Maduro]] budowę socjalizmu XXI wieku (tzw. rewolucja boliwariańska) stanowiąc inspirację dla kolejnych państw Ameryki Południowej do walki o wyzwolenie spod północnoamerykańskiej dominacji militarnej i politycznej w tym regionie oraz do przemian społeczno gospodarczych mających za cel obalenie kapitalizmu.</span>
   
Państwo to obejmuje obszar 1 098 580 <span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">km² co daje mu to 28 miejsce na świecie pod względem powierzchni. Stolicą konstytucyjną Boliwii jest miasto Sucre, natomiast oficjalną miasto La Paz. Językiem urzędowym jest język hiszpański oraz 36 języków lokalnych.</span>
+
Geografia:
  +
  +
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Boliwia to jeden z dwóch krajów Ameryki Południowej bez dostępu do morza (straciła go w 1884 roku). Boliwia jest średnio zróżnicowana pod względem ukrztałtowania powierzchni. </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Na zachodzie kraju wznoszą się góry, wraz z przesuwaniem się na wschód teren się obniża. Pasmo Andów</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> o szerokości ok. 600 km, składa się z trzech głównych łańcuchów Koldyriery Wschodniej</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> z najwyższym szczytem kraju Sajama</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> (6520 </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">m n.p.m.</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">), Kordyliery Środkowej</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> oraz Kordyliery Zachodniej</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. Pomiędzy Kordylierami Zachodnią i Środkową rozciąga się płaskowyż Altiplano</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. </span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Na wschód teren opada przechodząc w przedgórze Yungas</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> i w końcu w Nizinę Boliwijską. Na południowym wschodzie kraju leży część Gran Chaco</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, a na północy rozciąga się obszar Niziny Amazonki</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">. Największe rzeki Boliwii to Mamoré, Beni i Guaporé. Na płaskowyżu Altiplano znajdują się bezodpływowe jeziora (Titicaca oraz</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> Poopo</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">) stanowiące atrakcję turystyczną</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">.</span>
  +
  +
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Naturalną szatę roślinną kraju stanowią pokrywające 50,7% powierzchni wilgotne lasy równikowe z drzewami chinowymi i paprociami drzewiastymi. Na nizinach Boliwii panuje klimat podrównikowy,</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> na przedgórzu klimat kontynentalny wilgotny</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">, natomiast w Andach kontynentalny suchy</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">.</span>
  +
  +
[[Plik:Evo_morales_big.jpg|thumb|280px|Prezydent Republiki Boliwii Evo Morales Ayma ]]
  +
  +
Gospodarka:
  +
  +
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Podstawą upaństwowionej gospodarki jest przemysł wydobywczy oraz rolnictwo. Największym towarem eksportowym jest cyna, cynk oraz gaz ziemny (Boliwia posiada drugie co do wielkości zasoby tego gazu w Ameryce Południowej po Wenezueli). Gaz ten</span><span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;"> w pełni zaspokaja potrzeby krajowe, w tym elektrownie gazowe produkujące energię elektryczną. Ponadto Boliwia posiada największe na świecie złoża litu niezbędnego m.in. do produkcji baterii czy leków. Dlatego powołano państwowe przedsiębiorstwo, które miałoby zająć się wydobyciem i eksportem tego surowca, co uczyniłoby z Boliwii najbogatszą gospodarkę w Ameryce Południowej. W Boliwii wydobywa się również złoto, srebro, cynk, miedź i ołów. 20 października 2010 roku</span> Boliwia i Peru podpisały umowę na dzierżawę przez Boliwię na 99 lat małej powierzchni obszaru przybrzeżnego Peru na budowę portu morskiego. D<span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;">ostęp do morza pozwoli Boliwii rozwinąć szlaki handlowe, a co za tym idzie import i eksport różnych towarów.</span>
  +
  +
<span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;">Republika Boliwii jest członkiem organizacji międzynarodowych: [[Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ)|Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ)]] oraz [[Światowa Organizacja Handlu (WTO)|Światowej Organizacji Handlu (WTO)]].</span>
  +
==<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Informacje</span>==
  +
===<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Dane podstawowe:</span>===
  +
  +
*Język urzędowy: hiszpański i 36 języków lokalnych
  +
*Stolica: La Paz - oficjalna, Sucre - konstytucyjna
  +
*Ustrój polityczny: republika socjalistyczna
  +
*Głowa państwa: prezydent Evo Morales Ayma
  +
*Powierzchnia: 1 098 580 <span style="line-height:19.1875px;">km²</span> (28. miejsce na świecie)
  +
*Liczba ludności: 11 503 735 (75. miejsce na świecie)
  +
*Jednostka monetarna: Boliviano
  +
===Partie polityczne:===
  +
*<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Ruch na rzecz Socjalizmu (MaS)</span>
  +
*<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Ruch Lewicy Rewolucyjnej (MIR)</span>
  +
*<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Narodowa Akcja Demokratyczna (ADN)</span>
  +
*<span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Unia Solidarności Obywatelskiej (UCS)</span>
  +
  +
===Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:===
  +
*nie istnieją
 
===<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Armia:</span>===
 
===<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Armia:</span>===
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Armia Republiki Boliwii liczy około 31,5 tys. żołnierzy. Składają się na nią siły lądowe (25 tys.żołnierzy), siły powietrzne (3tys. żołnierzy) i marynarka wojenna (3,5tys. żolnierzy). Ponadto oddziały paramilitarne liczą 37 100 osób. Powszechna służba wojskowa trwa 12 miesięcy.</span>
+
<span style="font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;">Armia Republiki Boliwii liczy około 55 500 żołnierzy. Składają się na nią siły lądowe (25 000 żołnierzy), siły powietrzne (3 000 żołnierzy) i marynarka wojenna (3 500 żołnierzy). Ponadto oddziały paramilitarne liczą 37 100 osób. Powszechna służba wojskowa jest dobrowolna i trwa 12 miesięcy, w przypadku gdy nie jest osiągnięty wymagany stan liczbowy armii, organizuje się pobór wojskowy.</span>
 
====Sprzęt i uzbrojenie wojska Boliwii:====
 
====Sprzęt i uzbrojenie wojska Boliwii:====
*[[Glock 17|Pistolet Glock 17]]
+
*pistolet [[Glock 17]]
*[[Typ 56 (karabin)|Karabin Typ 56]]
+
*pistolet maszynowy [[M3]]
*[[Steyr AUG|Karabin Steyr AUG]]
+
*karabin szturmowy [[Typ 56 (karabin)|Typ 56]]
*[[SWD|Karabin SWD]]
+
*karabin szturmowy [[Galil]]
*[[RPG-7|Granatnik RPG-7]]
+
*karabin szturmowy [[SG 510]] (ok. 5 000szt.)
  +
*karabin szturmowy [[Steyr AUG]]
  +
*karabin wyborowy [[SWD]]
  +
*ukm [[SIG 710-3]]
  +
*granatnik przeciwpancerny [[RPG-7]]
  +
*[[FV101 Skorpion]] (20szt.)
 
*[[EE-9 Cascavel]] (50szt.)
 
*[[EE-9 Cascavel]] (50szt.)
 
*[[EE-11 Urutu]] (24szt.)
 
*[[EE-11 Urutu]] (24szt.)
 
*[[M113]] (50szt.)
 
*[[M113]] (50szt.)
*[[Lockheed C-130 Herkules]] (15szt.) - w służbie pozostaje 6szt.
+
*[[M-30 (haubica)|M-30]] (36szt.)
  +
*[[Lockheed C-130 Herkules]] (15szt.) - w służbie pozostaje 7szt.
 
*CASA C-212 Aviocar (3szt.)
 
*CASA C-212 Aviocar (3szt.)
  +
*Fokker F27-400 (4szt.)
  +
*Pilatus PC-7 (9szt.)
 
*[[Bell UH-1 Irokez]] (16szt.)
 
*[[Bell UH-1 Irokez]] (16szt.)
 
*Harbin Z-9 (6szt.)
 
*Harbin Z-9 (6szt.)
*Eurocopter AS350 Ecureuil (2szt.)
+
*Eurocopter AS350 Wiewiórka (2szt.)
 
*[[Eurocopter Super Puma|Eurocopter AS332 Super Puma]] (2szt.)
 
*[[Eurocopter Super Puma|Eurocopter AS332 Super Puma]] (2szt.)
  +
  +
===Biografie:===
  +
*Simon Bolivar
  +
*Evo Morales Ayma
  +
 
===Galeria:===
 
===Galeria:===
 
<gallery>
 
<gallery>
 
1969265_boliwia-la-paz-stadion-bolivar-najwyzej-polozony-stadion-swiata-ponad-3500-mnpm.jpg|Panorama stadionu i centrum miasta La Paz - oficjalnej stolicy kraju.
 
1969265_boliwia-la-paz-stadion-bolivar-najwyzej-polozony-stadion-swiata-ponad-3500-mnpm.jpg|Panorama stadionu i centrum miasta La Paz - oficjalnej stolicy kraju.
  +
boliwia2.jpg|Krajobraz Boliwii
  +
Altiplano_Boliviano_4340m.jpg|Płaskowyż Altiplano (4340 m n.p.m.)
 
</gallery>
 
</gallery>
 
[[Użytkownik:Michał Iljin|Michał Iljin]] ([[Dyskusja użytkownika:Michał Iljin|dyskusja]]) 17:08, wrz 2, 2013 (UTC)IljinM.
 
[[Użytkownik:Michał Iljin|Michał Iljin]] ([[Dyskusja użytkownika:Michał Iljin|dyskusja]]) 17:08, wrz 2, 2013 (UTC)IljinM.

Wersja z 07:41, maj 10, 2019

Republika Boliwii (RB) - państwo socjalistyczne w środkowej części Ameryki Południowej bez dostępu do morza.
Coat of arms of Bolivia.svg

Godło Republiki Boliwii (RB)

Flag of Bolivia.svg

Flaga Republiki Boliwii (RB)

Republika Boliwii graniczy od zachodu z Republiką Chile (RCh) i Peru, od północy i wschodu z Federacyjną Republiką Brazylii (FRB), a od południa z Republiką Paragwaju (RP) i Kolumbią. Nie posiada dostępu do morza. Boliwia podzielona jest na 9 departamentów, które dzielą się na prowincje.

Historia:

Tereny obecnej Boliwii zamieszkane były przez kultury prekolumbijskie od około 20 000 lat. Pierwszą z wysoce rozwiniętych była kultura Tiahuanaco, która rozwinęła się na południowym wybrzeżu Jeziora Titicaca około II wieku p.n.e. W XV wieku terytorium ludu Ajmara zostało podbite i włączone w obręb Państwa Inków. W XVI wieku hiszpańscy konkwistadorzy pod wodzą Francisco Pizarro dokonali podboju terenów obecnej Boliwii. Jako Górne Peru zostały one włączone do nowo powstałego Wicekrólestwa Peru, a następnie do Wicekrólestwa La Platy. Nazwa państwa, nadana mu po oderwaniu w ramach ruchu narodowo-wyzwoleńczego od Peru pochodzi od nazwiska przywódcy tegoż ruchu Simona Bolivara. W 1884 roku na mocy traktatów pokojowych kończących tzw. Wojnę o saletrę, Boliwia straciła dostęp do Oceanu Spokojnego, co miało duży wpływ na jej późniejszą sytuację gospodarczą.

Po kolejnej wojnie w 1903 roku, tym razem z Brazylią, utraciła kauczukodajny region Acre. W latach 1932-1935 toczyła Wojny o Chaco, w wyniku których Boliwia straciła na rzecz sąsiedniego Paragwaju 2/3 spornego terytorium. W 1952 roku radykalnie lewicowy Narodowy Front Rewolucyjny (MNR) - powstały w 1941 roku mając poparcie Komunistycznej Partii Boliwii przejął na drodze rewolucji władzę w kraju utrzymując ją do 1964 roku. Od razu po rewolucji przeprowadzono szereg radykalnych reform społecznych poprawiających los obywateli, upaństwowiono kopalnie i zaczęto przeprowadzać reformę rolną ziemi pozostającej przed rewolucją w rękach wąskiej grupy najbogatszych obywateli kraju. Kres reformom i budowie socjalizmu położył zamach stanu w 1964 roku przeprowadzony przez juntę wojskową, która następnie rozbiła ruchy polityczne i związkowe. W 1967 roku dyktatura wojskowa pokonała marksistowską partyzantkę (Armię Wyzwolenia Narodowego) założoną przez wybitnego argentyńskiego lekarza i rewolucjonistę Ernesto "Che" Guevarę. MNR odzyskał krótko władzę w latach 1969-1971, lecz nie zdołał jej utrzymać. Po okresie kolejnej wojskowej dyktatury w latach 1971-1978 w 1982 roku nastąpił na skutek masowych powstań powrót demokracji i władzę ponownie odzyskał Narodowy Front Rewolucyjny sprawujący władzę do 1989 roku, następnie władzę objęła koalicja Ruchu Lewicy Rewolucyjnej (MIR) oraz Narodowej Akcji Demokratycznej (ADN) kontynująca kierunek obrany przez MNR.

Na przestrzeni lat 90-tych i początku nowego wieku rządy zmieniały się kilkukrotnie i zaczęto wprowadzać reformy rynkowe, prywatyzację niektórych przedsiębiorstw, wprowadzono obcy, głównie amerykański kapitał i wpuszczono koncerny, które zaczęły eksploatować złoża naturalne Boliwii (głównie gazu). Wzrastające nierówności i wyzysk społeczeństwa prowadzony przez prywatny kapitał i koncerny wywołał masowe protesty, które doprowadziły do podania się do dymisji prezydenta Mesy i jego prokapitalistycznego zaplecza politycznego. W 2006 roku nowym prezydentem Boliwii został jeden z organizatorów i przywódców protestów, przewodniczący Ruchu na rzecz Socjalizmu (MaS) Evo Morales Ayma. Już w kampanii wyborczej zapowiadał on antykapitalistyczną rewolucję i powrót do gospodarki państwowej. Słowa dotrzymał i zaraz po objęciu urzędu wspólnie z byłym (zmarłym w 2013 roku) prezydentem Wenezueli (BRW) Hugo Chavezem oraz prezydentem Kuby (RK) Fidelem Castro utworzył antyamerykański front oparty na bogactwie surowców naturalnych, wydał dekrety o upaństwowieniu przemysłu gazowego i naftowego oraz zerwał rokowania o wolnym handlu z Unią Europejską (UE) oraz Stanami Zjednoczonymi (USA), przeprowadził też kolejną w dziejach Boliwii reformę rolną oddając ziemię pod uprawy biednym chłopom pochodzenia indiańskiego oraz metyskiego, co znacznie poprawiło poziom życia obywateli oraz obniżyło poziom bezrobocia i ubóstwa w kraju. Przysporzyło mu to wrogów wśród byłej bogatszej części społeczeństwa oraz wśród rządu Stanów Zjednoczonych, który utracił swoje wpływy polityczno gospodarcze w tym regionie Ameryki Południowej. Obecnie po wyborze na kolejną kadencję Evo Morales kontynuuje wspólnie z przywódcami Kuby - Raulem Castro oraz Wenezueli - Nicolasem Maduro budowę socjalizmu XXI wieku (tzw. rewolucja boliwariańska) stanowiąc inspirację dla kolejnych państw Ameryki Południowej do walki o wyzwolenie spod północnoamerykańskiej dominacji militarnej i politycznej w tym regionie oraz do przemian społeczno gospodarczych mających za cel obalenie kapitalizmu.

Geografia:

Boliwia to jeden z dwóch krajów Ameryki Południowej bez dostępu do morza (straciła go w 1884 roku). Boliwia jest średnio zróżnicowana pod względem ukrztałtowania powierzchni. Na zachodzie kraju wznoszą się góry, wraz z przesuwaniem się na wschód teren się obniża. Pasmo Andów o szerokości ok. 600 km, składa się z trzech głównych łańcuchów Koldyriery Wschodniej z najwyższym szczytem kraju Sajama (6520 m n.p.m.), Kordyliery Środkowej oraz Kordyliery Zachodniej. Pomiędzy Kordylierami Zachodnią i Środkową rozciąga się płaskowyż AltiplanoNa wschód teren opada przechodząc w przedgórze Yungas i w końcu w Nizinę Boliwijską. Na południowym wschodzie kraju leży część Gran Chaco, a na północy rozciąga się obszar Niziny Amazonki. Największe rzeki Boliwii to Mamoré, Beni i Guaporé. Na płaskowyżu Altiplano znajdują się bezodpływowe jeziora (Titicaca oraz Poopo) stanowiące atrakcję turystyczną.

Naturalną szatę roślinną kraju stanowią pokrywające 50,7% powierzchni wilgotne lasy równikowe z drzewami chinowymi i paprociami drzewiastymi. Na nizinach Boliwii panuje klimat podrównikowy, na przedgórzu klimat kontynentalny wilgotny, natomiast w Andach kontynentalny suchy.

Evo morales big

Prezydent Republiki Boliwii Evo Morales Ayma

Gospodarka:

Podstawą upaństwowionej gospodarki jest przemysł wydobywczy oraz rolnictwo. Największym towarem eksportowym jest cyna, cynk oraz gaz ziemny (Boliwia posiada drugie co do wielkości zasoby tego gazu w Ameryce Południowej po Wenezueli). Gaz ten w pełni zaspokaja potrzeby krajowe, w tym elektrownie gazowe produkujące energię elektryczną. Ponadto Boliwia posiada największe na świecie złoża litu niezbędnego m.in. do produkcji baterii czy leków. Dlatego powołano państwowe przedsiębiorstwo, które miałoby zająć się wydobyciem i eksportem tego surowca, co uczyniłoby z Boliwii najbogatszą gospodarkę w Ameryce Południowej. W Boliwii wydobywa się również złoto, srebro, cynk, miedź i ołów. 20 października 2010 roku Boliwia i Peru podpisały umowę na dzierżawę przez Boliwię na 99 lat małej powierzchni obszaru przybrzeżnego Peru na budowę portu morskiego. Dostęp do morza pozwoli Boliwii rozwinąć szlaki handlowe, a co za tym idzie import i eksport różnych towarów.

Republika Boliwii jest członkiem organizacji międzynarodowych: Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) oraz Światowej Organizacji Handlu (WTO).

Informacje

Dane podstawowe:

  • Język urzędowy: hiszpański i 36 języków lokalnych
  • Stolica: La Paz - oficjalna, Sucre - konstytucyjna
  • Ustrój polityczny: republika socjalistyczna
  • Głowa państwa: prezydent Evo Morales Ayma
  • Powierzchnia: 1 098 580 km² (28. miejsce na świecie)
  • Liczba ludności: 11 503 735 (75. miejsce na świecie)
  • Jednostka monetarna: Boliviano

Partie polityczne:

  • Ruch na rzecz Socjalizmu (MaS)
  • Ruch Lewicy Rewolucyjnej (MIR)
  • Narodowa Akcja Demokratyczna (ADN)
  • Unia Solidarności Obywatelskiej (UCS)

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:

  • nie istnieją

Armia:

Armia Republiki Boliwii liczy około 55 500 żołnierzy. Składają się na nią siły lądowe (25 000 żołnierzy), siły powietrzne (3 000 żołnierzy) i marynarka wojenna (3 500 żołnierzy). Ponadto oddziały paramilitarne liczą 37 100 osób. Powszechna służba wojskowa jest dobrowolna i trwa 12 miesięcy, w przypadku gdy nie jest osiągnięty wymagany stan liczbowy armii, organizuje się pobór wojskowy.

Sprzęt i uzbrojenie wojska Boliwii:

Biografie:

  • Simon Bolivar
  • Evo Morales Ayma

Galeria:

Michał Iljin (dyskusja) 17:08, wrz 2, 2013 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.