Republika Gwinei-Bissau (port. República Da Guiné-Bissao) - państwo socjalistyczne w Afryce Zachodniej położone nad Oceanem Atlantyckim.

Godło Republiki Gwinei-Bissau

Flaga Republiki Gwinei-Bissau

Republika Gwinei-Bissau graniczy od północy z Republiką Senegalu, a od wschodu i południowego wschodu z Republiką Gwinei. Południowo-zachodnią i zachodnią część kraju stanowi pobrzeże Oceanu Atlantyckiego. Gwinea-Bissau podzielona jest na 9 regionów i 37 sektorów.

W przeszłości Gwinea-Bissau był kolonią portugalską, niepodległość proklamowano 24 kwietnia 1973 roku.

Historia:

Od XIII wieku do XV wieku terytorium dzisiejszego państwa znajdowało się w obrębie Imperium Mali, w XV i XVI wieku w Songhaj. Tereny te zamieszkiwane były przez różnorakie grupy etniczne. Od połowy XV wieku miała miejsce penetracja tych obszarów przez portugalskich kolonizatorów. Portugalczycy z Wysp Zielonego Przylądka zaczęli aktywnie rozwijać terytorium Gwinei w latach 1471–1475 i budować tam ufortyfikowane punkty handlowe w celu obrony przed tubylcami. W 1687 roku roku kolonialiści utworzyli osadę Bissau stanowiącą ufortyfikowaną placówkę handlową. Do XIX wieku Gwinea Bissau stanowiła miejsce handlu niewolnikami (po jego zakazie proceder był kontynuowany nielegalnie). Terytorium Gwinei było zarządzane przez gubernatora Wysp Zielonego Przylądka. W 1879 roku Gwinea została przekształcona w oddzielną kolonię Gwineę Portugalską. Na mocy traktatu francusko-portugalskiego z 1886 roku znaczna część terytorium przypadła Francji (współczesna Gwinea).

Od początku XX wieku portugalscy kolonizatorzy zaczęli tworzyć miasta (Bisoran, Mansaba, Fulacunda oraz inne) na terytorium dzisiejszej Gwinei-Bissau. Portugalskie firmy handlowe kupowały od Aborygenów produkty rolne (głównie orzeszki ziemne, owoce palmowe) w zamian za sprzedaż produktów przemysłowych. W 1951 roku kolonii przyznano status prowincji zamorskiej. W 1956 roku utworzona została lewicowa, marksistowsko-leninowska Afrykańska Partia Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka (PAIGC), z Amílcar Cabral jako przewodniczącym. Ideologicznie była ona bliska angolskiej MPLA oraz mozambijskiej FRELIMO. W 1963 roku wybuchła wojna o niepodległość Gwinei-Bissau. 24 września 1973 roku na terytorium kontrolowanym przez PAIGC, które w tym czasie stanowiło od 50 do 70% terytorium prowincji, w wyzwolonym regionie Madina do Boe, Narodowe Zgromadzenie Ludowe Gwinei-Bissau ogłosiło niepodległość Republiki Gwinei-Bissau. Po rewolucji goździków, która obaliła faszystowską dyktaturę w Portugalii w kwietniu 1974 roku, nowy socjalistyczny rząd Republiki Portugalii (RP) uznał niepodległość Gwinei-Bissau 10 września 1974 roku i wycofał swoje wojska z kraju. W nowym państwie monopartyjną władzę objęła PAIGC z Luísem Cabralem jako przewodniczącym Rady Państwa. Gwinea-Bissau zasadniczo przestrzegała pro-radzieckiej orientacji w polityce zagranicznej, zapewniała lotniska do tranzytu wojsk kubańskich do Angoli, chociaż odmówiła ZSRR założenia bazy morskiej u ujścia rzeki Zheba. W tym samym czasie Gwinea-Bissau wysłała do Angoli kontyngent wojskowy, aby wesprzeć rząd w wojnie ze zbrojną prawicową opozycją (UNITA) wpieraną przez faszystowską władzę RPA oraz przez USA. W 1981 roku Cabral został obalony w wyniku bezkrwawego zamachu stanu, a władzę objął João Bernardo Vieira. Po 1986 roku rozpoczęła się liberalizacja gospodarki, a w 1989 roku przyjęto nową konstytucję.

W 1991 roku wprowadzono system wielopartyjny. Pomimo tego pierwsze wybory w 1994 roku okazały się sukcesem rządzącej od lat krajem socjalistycznej partii PAIGC. W czerwcu 1998 roku podjęto próbę zamachu stanu, rozpoczęła się trwająca rok wojna domowa z rebeliantami. Rządowi udało się utrzymać władzę dzięki pomocy militarnej z sąsiednich krajów, Republiki Gwinei oraz Republiki Senegalu. W 2000 roku do władzy doszła opozycja z Kumba Ialáą jako liderem. W 2004 roku wybory parlamentarne okazały się jednak znowu sukcesem socjalistycznej PAIGC, a rok później prezydentem ponownie został wybrany Vieira.

2 marca 2009 roku Vieira zginął w czasie zamachu zorganizowanego przez wojskowych na pałac prezydencki. Posiadłość prezydenta została zaatakowana przez grupę zbuntowanych żołnierzy. Zgodnie z konstytucją funkcja pełniącego obowiązki szefa państwa przypadła przewodniczącemu parlamentu Raimundo Pereirze. W wyborach prezydenckich 28 lipca 2009 roku zwyciężył Malam Bacai Sanhá z PAIGC. Na stanowisku pozostał do śmierci 9 stycznia 2012 roku, w tym czasie udało mu się opanować dwa zamachy stanu zorganizowane przez wojsko. Pełniący obowiązki prezydenta Raimundo Pereira i były premier Carlos Gomes Júnior zostali 12 kwietnia 2012 roku uprowadzeni przez zbuntowaną armię, która podjęła się kolejnej próby obalenia władzy socjalistów. Kolejne wybory prezydenckie odbyły się 18 maja 2014 roku. Zwycięstwo w nich odniósł José Mário Vaz z PAIGC, który sprawuje do chwili obecnej. Tydzień po złożeniu ślubowania prezydent mianował przewodniczącego partii PAIGC, która wygrała wybory parlamentarne zdobywając większość w zgromadzeniu ludowym, co pozwoliło socjalistom rządzić samodzielnie przez kolejne lata.

Republika Gwinei-Bissau jest członkiem organizacji międzynarodowych: Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS).

Informacje

Dane podstawowe:

  • Język urzędowy: portugalski

    Mapa Republiki Gwinei-Bissau

  • Stolica: Bissau
  • Ustrój polityczny: republika socjalistyczna
  • Głowa państwa: prezydent José Mário Vaz
  • Powierzchnia: 36 120 km² (134. miejsce na świecie)
  • Liczba ludności: 1 700 000 (152. miejsce na świecie) - 2017 rok
  • Jednostka monetarna: Frank CFA

Partie polityczne:

  • Afrykańska Partia Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka (PAIGC) - lewicowa, socjalistyczna
  • Partia Odnowienia Społecznego (POS) - centrolewicowa, socjaldemokratyczna

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:

  • nie istnieją

Produkty przedsiębiorstw zbrojeniowych:

  • brak

Armia:

Siły Zbrojne Gwinei-Bissau powstałe w 1973 roku liczą około 9 250 żołnierzy. Są powołane w celu ochrony systemu politycznego, ludności oraz integralności terytorialnej republiki. Siły Zbrojne Gwinei-Bissau dzielą się na:

  • siły lądowe
  • siły powietrzne
  • siły morskie
  • żandarmerię wojskową

Sprzęt i uzbrojenie wojska Gwinei-Bissau:

Służby porządkowe:

  • brak danych

Biografie:

Źródła:

Galeria:

Michał Iljin (dyskusja) 20:50, sty 18, 2020 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.