FANDOM


Iljuszyn Ił-10 (ros. Ильюшин Ил-10) - samolot szturmowy konstrukcji radzieckiej z okresu II wojny światowej, następca samolotu Iljuszyn Ił-2.

Iljuszyn Ił-10 (2)

Samolot szturmowy Iljuszyn Ił-10

W drugiej połowie 1942 roku Armia Czerwona zatrzymała na rzeką Wołgą napierające na wschód wojska III Rzeszy i przeszła do natarcia. W tych ciężkich zmaganiach udział brały coraz liczniejsze jednostki lotnictwa szturmowego Związku Radzieckiego (ZSRR) wyposażone w samoloty szturmowe Iljuszyn Ił-2, które skutecznie zwalczały nieprzyjacielskie czołgi i pojazdy udzielając wsparcia własnym jednostkom lądowym. W tym czasie fabryki samolotów, przeniesione za Ural, pracowały na pełnych obrotach, rozwijając produkcję tych groźnych maszyn, które hitlerowcy nazwali "czarną śmiercią". Konstrukcję samolotu wciąż ulepszano oraz modyfikowano uzbrojenie. Niezależnie od tego doświadczenia wyniesione z eksploatacji samolotów Ił-2 doprowadziły w 1943 roku do rozpoczęcia prac nad ich następcą. Nowa konstrukcja miała posiadać lepsze osiągi, zmodyfikowane uzbrojenie oraz wyposażenie. Zlecenie opracowania nowego samolotu otrzymały, podobnie jak przy Ile-2, zespoły konstrukcyjne Siergieja W. Iljuszyna oraz Pawła O. Suchoja. Również tym razem do produkcji miała zostać skierowana lepsza z opracowanych konstrukcji. Iljuszyn opracował nastepcę samolotu Ił-2 w dwóch wersjach: Ił-8 oraz Ił-10. Szturmowiec Suchoja, mimo że noszący oznaczenie jak jego poprzedni samolot szturmowy Su-6 był właściwie nową konstrukcją, wyposażoną tak samo jak prototypy Ił-8 oraz Ił-10 w silnik tłokowy AM-42 o mocy 2 000 KM. Samolot Ił-8 miał konstrukcję zbliżoną do Ił-2, był jednak nieco większy oraz silniej uzbrojony od swego poprzednika. Był on jednak cięższy od samolotu Ił-10 i ustępował mu pod względem własności lotnych oraz osiągów podobnie jak samolot Su-6, którego udźwig bomb oraz osiągi (zwłaszcza na małej wysokości) były gorsze. Tym sposobem samolot Ił-10 okazał się najlepszy, posiadał najwyższe osiągi i dobre właściwości lotne. Chociaż wzorowany na samolocie Ił-2 stanowił nową konstrukcję, był od niego mniejszy, zmienione zostało podwozie i sposób jego chowania, zastosowano chowane kółko ogonowe. Osłona kabin pilota i strzelca została skrócona, kabina pilota wyposażona została w wygodniejszy układ przyrządów.

Iljuszyn Ił-10 w locie

Samolot Iljuszyn Ił-10 w locie

Ił-10 KAL

Samolot Iljuszyn Ił-10 należący do Koreańskiej Armii Ludowej podczas obsługi na lotnisku

Konstrukcja stalowa, pokryta pancernymi blachami o grubości 4-8 mm w przedniej części kadłuba, chroniącymi silnik, kabiny pilota oraz strzelca. Półskorupowa pokryta blachą duralową o grubości 0,8 mm w tylnej części. Usterzenie pionowe metalowe pojedyńcze. Płat metalowy kryty blachą duralową, stały w układzie dolnopłata. Powierzchnie sterowe konstrukcji metalowej, pokryte płótnem. Kabina zamknięta, oszklona szkłem pancernym oraz szkłem organicznym. Dwa zbiorniki paliwa w kadłubie. Podwozie trójpodporowe z kółkiem ogonowym, chowane. Na wyposażenie standardowe samolotu Ił-10 składała się instalacja pneumatyczna, instalacja elektryczna zasilana z prądnicy GS-350 lub GS-500 i akumulatora umieszczonego obok radiostacji na półce w tylnej części kadłuba, celownik optyczny PBP-1B, fotokarabiny, aparat fotograficzny AFA-1M, busola, wariometr, wysokościomierz, radiostacja RSI-6 i radiopółkompas.

Iljuszyn Ił-10M

Samolot szturmowy zmodernizowanej wersji Iljuszyn Ił-10M

Oblotu prototypu dokonano w dniu 18 kwietnia 1944 roku. Do czerwca tego samego roku wykonano próby państwowe, które wykazały jego przewagę nad samolotami Ił-8 oraz Su-6. Po zakończeniu prób samolot skierowano niezwłocznie do produkcji seryjnej, którą rozpoczęto w sierpniu 1944 roku. Pierwsze egzemplarze seryjne trafiły do jednostek szkolnych pod koniec tego samego roku. Przed końcem II wojny światowej samoloty Ił-10 trafiły do kilku pułków lotnictwa szturmowego Związku Radzieckiego, wzięły one udział w działaniach wiosną 1945 roku. Po zakończeniu wojny samolot nadal produkowano, był to podstawowy samolot szturmowy radzieckiego lotnictwa do początku lat 50-tych. Poza Związkiem Radzieckim były one używane również w zaprzyjaźnionych z ZSRR państwach socjalistycznych w Europie oraz w Koreańskiej Republice Ludowo-Demokratycznej (KRLD), gdzie zastosowano je z powodzeniem podczas wojny koreańskiej przeciwko amerykańskiemu agresorowi. W 1949 roku Iły-10 znalazły się również na uzbrojeniu Ludowego Wojska Polskiego (LWP), gdzie pozostawały na wyposażeniu do 1959 roku, kiedy to zostały zastąpione samolotami o napędzie odrzutowym. 2 lipca 1951 roku oblatano zmodernizowaną wersję oznaczoną jako Ił-10M wyposażoną w skrzydła o grubszym profilu, z prostymi końcówkami oraz jednakowym wzniosie wzdłuż rozpiętości, bez charakterystycznego załamania. Samolot Ił-10 był produkowany również w latach 1951 - 1955 na licencji w Czechosłowacji (CSRS) w zakładach Avia pod oznaczeniem B-33. Ogółem wyprodukowano tam 1 200szt. samolotów wersji bojowej oraz szkolnej. Produkcję zakończono w 1955 roku po zbudowaniu 4 966 egzemplarzy, a rok później wycofano je z eksploatacji w Armii Radzieckiej zastępując nowoczesnymi samolotami odrzutowymi.

Iljuszyn Ił-10 Monino

Zabytkowy egzemplarz samolotu Ił-10 ustawiony jako eksponat muzealny w Centralnym Muzeum rosyjskich Sł Powietrznych w Monino

Informacje

Dane podstawowe:

  • Państwo: Związek Radziecki (ZSRR)
  • Producent:
  • Typ samolotu: szturmowy
  • Załoga: 2 osoby
  • Prototypy: 1944
  • Produkcja: 1944 - 1955
  • Wyprodukowane egzemplarze: 6 166szt. (4 966szt. Iljuszyn Ił-10 + 1 200szt. Avia B-33)

Dane techniczne:

  • Silnik: tłokowy Mikulin AM-42 o mocy 2 000 KM
  • Rozpiętość: 13,40 m
  • Długość kadłuba: 11,12 m
  • Wysokość: 4,10 m
  • Powierzchnia nośna: 30,00 m²
  • Masa własna: 4 650 - 4 680 kg (różne źródła)
  • Masa całkowita: 6 535 kg
  • Prędkość maks: 530 - 551 km/h (różne źródła)
  • Prędkość min: brak danych
  • Wznoszenie: brak danych
  • Pułap: 7 250 m
  • Zasięg: 1 520 km
  • Zapas paliwa: 747 l
  • Rozbieg: brak danych
  • Dobieg: brak danych
  • Uzbrojenie: 2 działka WJa-23 lub NS-23 kal. 23 mm (zapas amunicji: 300szt.) oraz 2 karabiny maszynowe SzKAS kal. 7,62 mm (zapas amunicji: 1 500szt.) montowane w skrzydłach, działko UB-20 kal. 20 mm (zapas amunicji: 150szt.) lub wkm UBT kal. 12,7 mm (zapas amunicji: 150szt.) montowane na tylnym stanowisku strzeleckim i dwa zamki podskrzydłowe oraz komora bombowa na uzbrojenie: bomby od 2,5 do 250 kg lub 8 niekierowanych pocisków rakietowych RS-82 lub RS-132, łączny udźwig uzbrojenia podwieszanego: 500kg
    Iljuszyn Ił-10 - sylwetka

    Sylwetka samolotu Iljuszyn Ił-10 w trzech rzutach

Wersje:

  • Ił-10 - podstawowa wersja produkcyjna
  • Ił-10M - zmodernizowana wersja produkcyjna. Wyposażona w skrzydła o grubszym profilu, z prostymi końcówkami oraz jednakowym wzniosie wzdłuż rozpiętości. Uzbrojona w 4 działka NS-23. Ponadto wersja ta wyróżniała się powiększoną powierzchnią sterów wysokości oraz steru kierunku. Oblatana 2 lipca 1951 roku
  • Ił-10U - wersja szkono-treningowa. Charakteryzująca się zastąpieniem drugiej kabiny strzelca, kabiną instruktora wyposażoną w komplet przyrządów pilotażowo-nawigacyjnych, kontroli silnika oraz układ sterowania. Uzbrojenie strzeleckie zredukowano do dwóch działek NS-23, uzbrojenie bombowe pozostało bez zmian

Wersje licencyjne:

  • Avia B-33 - wersja licencyjna samolotu Ił-10 produkowana w Czechosłowacji (CSRS) w latach 1951 - 1955 w zakładach lotniczych Avia
  • Avia CB-33 - wersja szkono-treningowa samolotu B-33

Użytkownicy:

Bibliografia:

  • Tadeusz Królikiewicz "Samolot szturmowy Ił-10, TBiU nr 32" Wydawnictwo MON Warszawa 1974

Źródła:

Michał Iljin (dyskusja) 14:28, lut 1, 2019 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.