FANDOM


Republika Kolumbii (hiszp. República de Colombia) - państwo w północno-zachodniej części Ameryki Południowej położone nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym.
Godło Kolumbii

Godło Republiki Kolumbii

Flaga Kolumbii

Flaga Republiki Kolumbii

Republika Kolumbii graniczy od północy i północnego wschodu z Boliwariańską Republiką Wenezueli (BRW), od wschodu z Federacyjną Republiką Brazylii (FRB), a od południa z Republiką Peru oraz Republiką Ekwadoru. Zachodnią część kraju stanowi pobrzeże Oceanu Spokojnego, a północno-zachodnią pobrzeże Morza Karaibskiego. Pomiędzy nimi pośrodku Republika Kolumbii graniczy z Republiką Panamy. Kolumbia podzielona jest na 32 departamenty i dystrykt stołeczny (Bogota).

W przeszłości Republika Kolumbii była kolonią hiszpańską, niepodległość proklamowano 20 lipca 1810 roku.

Historia:

Zamieszkane od kilku tysięcy lat przez Indian tereny dzisiejszej Kolumbii zostały odkryte przez hiszpańskiego żeglarza Alonso de Hojeda w 1499 roku. W następnym stuleciu w 1525 roku tereny te zostały podbite przez Hiszpanów i weszły w skład Wicekrólestwa Peru, a od 1717 roku w skład Wicekrólestwa Nowej Grenady (razem z Ekwadorem i Wenezuelą). W 1810 roku wybuchło powstanie przeciwko hiszpańskiej władzy kolonialnej. Powstańcy zdołali nawet 20 lipca usunąć wicekróla, ale ostatecznie wojska królestwa ponownie przejęły władzę. Jednak w 1819 roku kraj został zdobyty przez walczące z Hiszpanami wojska Simona Boliwara. Razem z Wenezuelą Kolumbia utworzyła Federację Wielkiej Kolumbii, do której dołączyła w 1821 roku Panama, a w 1822 roku Ekwador. Federacyjne państwo przetrwało do 1830 roku. Po rozpadzie Wielkiej Kolumbii powstało, na obszarze z grubsza odpowiadającemu dzisiejszej Kolumbii, państwo Nowa Granada. Przez znaczną część dziewiętnastego stulecia sytuacja wewnętrzna nie była stabilna. Lata 1831–1840 były zdominowane przez konflikt graniczny z Ekwadorem.

Konstytucją z 1858 roku powstała konfederacja Granadina, którą w 1861 roku przekształcono w Stany Zjednoczone Nowej Granady, a dwa lata później w Stany Zjednoczone Kolumbii. W okresie przewagi liberałów dokonano wielu postępowych reform w tym w 1852 roku zniesienia niewolnictwa oraz wprowadzenia federalistycznej i antyklerykarnej konstytucji w roku późniejszym. W okresie rządów Tomása Cipriano de Mosquery w latach 60-tych wprowadzono federalistyczny i skrajnie antyklerykalny system rządów. Reformy liberałów starał cofać się konserwatywnie nastawiony Rafael Núñez, który objął rządy w 1880 roku i sprawował je przez kolejne czternaście lat. W roku 1885 w wyniku antyfederalistycznej rewolucji kraj przekształcono w Republikę Kolumbii. Trwające dziesiątki lat zatargi między liberałami (postulowali federalizm i rozdział Kościoła od państwa) a konserwatystami (będącymi za centralizacją i silną pozycją kościoła) wywołały ostatecznie wojnę domową tzw. wojnę 1000 dni (1899-1902), która zakończyła się zwycięstwem konserwatystów. W wojnie zginęło około 100 000 mieszkańców Kolumbii. Konserwatyści pomimo zwycięstwa przyjęli program modernizacji kraju.

W 1903 roku od Kolumbii odłączyła się Panama. Wydarzenie to spowodowało poważny konflikt dyplomatyczny ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki (USA), które stały za tą secesją. Konflikt zakończył się w 1914 roku i w późniejszych latach wpływy USA w Kolumbii zaczęły rosnąć. W trakcie I wojny światowej Kolumbia pozostała neutralna. Władzę w kraju przez wiele lat sprawował dyktator wywodzący się z konserwatywnych kręgów, Rafael Reyes, który w trakcie swoich rządów realizował program reform wzorowanych na Meksyku pod rządami Porfirio Diaza. Okres konserwatywnych rządów związany był z inwestycjami gospodarczymi oraz wzrostem wpływów USA na sytuację Kolumbii. W 1930 roku po raz pierwszy od wojny 1000 dni władzę objęli liberałowie. Za ich rządów największym problemem wewnętrznym w kraju był konflikt między chłopami a właścicielami ziemskimi, podczas którego dochodziło m.in. do walk uzbrojonych oddziałów obu stron. W 1934 roku doszło do starć nadgranicznych z Peru o miasto Leticia, które Liga Narodów przyznała później Kolumbii. W 1943 roku Kolumbia wypowiedziała wojnę państwom Osi, a rok po zakończeniu II wojny światowej władzę, dzięki podziałom wśród liberałów, odzyskali konserwatyści.

W 1948 roku został zamordowany przywódca obozu liberalnego Jorge Eliecer Gaitan. Wznieciło to tlącą się cały czas w kraju wojnę domową. Konflikt trwał do 1958 roku i spowodował śmierć 300 000 osób, w większości chłopów i robotników mieszkających na wsi. W 1953 roku w wyniku zamachu stanu rządy w Kolumbii przejął generał Gustavo Rojas Pinilla, który próbując zakończyć wojnę stale wzmacniał armię. Kraj pogrążał się w korupcji. Rządy junty wojskowej doprowadziły do zawarcia sojuszu pomiędzy konserwatystami i liberałami (Front Narodowy) i zorganizowania w 1957 roku puczu. Odwieczni wrogowie przejęli władzę, którą następnie wspólnie sprawowali aż do 1974 roku. Sojusz konserwatystów i liberałów nie potrafił jednak sprostać pogarszającej się sytuacji gospodarczej (m.in. wysokiej inflacji). W 1964 roku gdy wybuchła wojna domowa w Kolumbii na arenie politycznej pojawiły się dwie radykalnie lewicowe organizacje partyzanckie: Rewolucyjne Siły Zbrojne Kolumbii (FARC) oraz Armia Wyzwolenia Narodowego (ELN), w 1970 roku dołączył do nich Ruch 19 Kwietnia (M-19). Partyzanci cieszyli się ogromnym poparciem, głównie wśród ubogiej części społeczeństwa. Często po stronie partyzantów stawali również duchowni. Na korzyść partyzantów wpływała sytuacja ekonomiczno-społeczna kraju, do lat 60-tych w kraju żyło ponad 400 000 bezrolnych rodzin, a od 1961 roku ich liczba corocznie wzrastała o 40 000. W tym samym okresie brak podstawowej opieki medycznej oraz niedożywienie spowodowało wzrost śmiertelności noworodków i częstości występowania chorób. W 1970 roku, 77% gruntów należało do latyfundiów, czyli gospodarstw zajmujących powierzchnię sięgającą ponad 50 hektarów. W 1971 roku 70% gruntów należało do raptem 5,7% obywateli. W 1974 roku sojusz liberałów i konserwatystów rozpadł się. Przy władzy pozostali liberałowie, jednak w 1982 roku przegrali wybory. Cztery lata później w 1986 roku ponownie odzyskali władzę. Podejmowane w latach 80-tych próby zakończenia wojny domowej zakonczyły się fiaskiem (były to m.in. próby wciągnięcia partyzantów w życie polityczne).

Skomplikowaną sytuację w kraju wykorzystali przestępcy. W latach 80-tych pojawiły się bardzo silne i wpływowe gangi zajmujace się produkcją i handlem narkotykami (np. kartele z Medellín i Cali). W 1987 roku sześć najsilniejszych ugrupowań partyzanckich utworzyło wspólne kierownictwo w celu koordynowania swoich działań. Wojna stawała się coraz bardziej krwawa i zdarzało się, że w ciągu roku ginęło kilka tysięcy ludzi. W marcu 1990 roku Ruch 19 Kwietnia zaprzestał walki zbrojnej i przekształcił się w legalną partię polityczną. Jednak najsilniejsze partyzantki czyli FARC i ELN nie podążyły jego śladem. W lipcu 1991 roku weszła w życie nowa konstytucja. W 1993 roku władze Kolumbii wspierane przez USA zdołały rozbić kartel narkotykowy z Medellín. W następnym roku prezydentem kraju został Ernesto Samper Pizano. Pomimo że zwalczał handlarzy narkotykami, oskarżono go o branie pieniędzy od kartelu z Cali (oczyszczono go z zarzutu w 1996 roku). Jego administracja pomimo, że była mało efektywna i skorumpowana, zdołała znacznie osłabić kartel w Cali aresztując jego przywódców. W latach 90-tych do wojny dołączyły prawicowe oddziały paramilitarne: Zjednoczone Siły Samoobrony Kolumbii (AUC), które zajęły się zwalczaniem lewicowej partyzantki. Na czele AUC stał ich założyciel Carlos Castano, jego oddziały brutalnie zabijały każdego kto wspierał lub popierał FARC. Klęskę karteli wykorzystały w połowie lat 90-tych partyzantki wszelkich barw, stając się głównymi producentami narkotyków w regionie. Wprowadzone pod koniec lat 90-tych przez rządzącego od 1998 roku prezydenta Andreasa Pastrana Arango zawieszenie broni okazało się niepowodzeniem, a przydzielenie FARC w geście dobrej woli własnej strefy wzmocniło jedynie tę organizację. Negocjacje w latach 2000 i 2001 nie przyniosły żadnych pozytywnych efektów. W 2002 roku władze Kolumbii zaostrzyły walkę z uprawami koki, korzystając z silnego wsparcia (broń, pieniądze, instruktorzy) USA. Na skutek wojny domowej zginęło co najmniej 32 000 ludzi, co spowodowało że Kolumbia znajdowała się w czołówce państw o największej liczbie zabójstw i porwań oraz cały czas pozostawała głównym producentem kokainy na świecie. W 2001 roku z powodu handlu narkotykami i łamaniem praw człowieka AUC zostało uznane przez amerykański Pentagon za organizację terrorystyczną. W 2002 roku władze USA oskarżyły Castano o przerzucenie 17 ton narkotyków do USA i zażądały jego wydania. Castano ogłosił, że rozpocznie demobilizację swojej organizacji i odda się w ręce Amerykanów. W zamian oczekiwał, że nie będzie osobiście łączony z przemytnikami narkotyków. 16 kwietnia 2004 roku Carlos Castano zaginął.

Od 2002 do 2010 prezydentem kraju był neokonserwatysta Alvaro Uribe, w 2006 roku został wybrany na drugą kadencję (pierwszy taki przypadek w Kolumbii od 100 lat). W tym samym roku AUC ogłosiło zawieszenie broni i porozumienie z rządem Kolumbii. W 2010 roku Alvaro Uribe został zastąpiony na stanowisku szefa państwa przez Juana Manuela Santosa. W dniu 23 czerwca 2016 roku prezydent Kolumbii i dowódca lewicowej partyzantki FARC podpisali w stolicy Republiki Kuby - Hawanie porozumienie kończące definitywnie wojnę domową, która w ciągu przeszło 50 lat pochłonęła życie ponad 220 000 ludzi. FARC. W dniu 7 sierpnia 2018 roku urząd prezydenta objął Iván Duque Márquez z liberalnej partii Demokratyczne Centrum (DC).

Republika Kolumbii jest członkiem organizacji międzynarodowych: Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) oraz Światowej Organizacji Handlu (WTO).

Informacje

Dane podstawowe:

  • Język urzędowy: hiszpański
  • Stolica: Bogota
    Mapa Kolumbii

    Mapa Kolumbii

  • Ustrój polityczny: republika prezydencka
  • Głowa państwa: prezydent Iván Duque Márquez
  • Powierzchnia: 1 139 825 km² (26. miejsce na świecie)
  • Liczba ludności: 49 292 000 (29. miejsce na świecie) - 2017 rok
  • Jednostka monetarna: Peso kolumbijskie

Partie polityczne:

  • Kolumbijska Partia Komunistyczna (PCC) - lewicowa, komunistyczna
  • Rewolucyjna Alternatywna Siła Ludowa (FARC) - lewicowa, socjalistyczna
  • Alternatywny Biegun Demokratyczny (PDA) - lewicowa, socjaldemokratyczna
  • Kolumbijska Partia Liberalna (PLC) - centrowa, socjaliberalna
  • Demokratyczne Centrum (DC) - centrowa, liberalna
  • Społeczna Partia Jedności Narodowej (PSUN) - brak danych
  • Kolumbijska Partia Konserwatywna (KPK) - prawicowa, narodowo-konserwatywna

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:

Produkty przedsiębiorstw zbrojeniowych:

Armia:

Siły zbrojne Republiki Kolumbii stanowią Siły Zbrojne Kolumbii, liczące 444 500 żołnierzy oraz 62 000 rezerwistów (stan na 2014 rok) i stanowiące 54. siłę militarną na świecie. Siły Zbrojne Kolumbii dzielą się na:

  • wojska lądowe - siły lądowe
  • Siły Powietrzne Kolumbii (hisz. Fuerza Aérea Colombiana) - siły powietrzne
  • marynarka wojenna - siły morskie

Sprzęt i uzbrojenie wojska Kolumbii:

Służby porządkowe:

  • Policja Narodowa Kolumbii (hiszp. Policía Nacional de Colombia)

Biografie:

  • Carlos Castano - założyciel prawicowej organizacji terrorystycznej Zjednoczone Siły Samoobrony Kolumbii (AUC), zbrodniarz wojenny

Galeria:

Michał Iljin (dyskusja) 22:45, gru 5, 2019 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.