FANDOM


Republika Korei (RK) - państwo w Azji Wschodniej na Półwyspie Koreańskim.
Godło Republiki Korei

Godło Republiki Korei

Flaga Republiki Korei. jpg

Flaga Republiki Korei

Republika Korei graniczy od północy z Koreańską Republiką Ludowo Demokratyczną (KRLD). Wschodnią część kraju stanowi pobrzeże Morza Japońskiego, południową pobrzeże Morza Wschodniochińskiego, a zachodnią pobrzeże Morza Żółtego. Korea Południowa podzielona jest na 1 miasto specjalne, 1 specjalne miasto autonomiczne, 6 metropolii oraz 9 prowincji.

Historia:

W 1945 roku zakończyła się okupacja Korei (będącej wtedy jeszcze jednolitym państwem) przez Japonię, która 15 sierpnia tego samego roku podpisała kapitulację po przegranej w II wojnie światowej. Od tego momentu terytorium Korei na północ od 38-go równoleżnika zajmował Związek Radziecki (ZSRR), a tereny na południe od 38-go równoleżnika Stany Zjednoczone (USA). Od lutego 1946 roku w północnej części półwyspu rządy sprawował Tymczasowy Komitet Ludowy Korei Północnej pod przywódctwem Kim Ir Sena, który w okresie II wojny światowej walczył jako kapitan Armii Czerwonej w Mandżurii. W południowej części półwyspu władzę objął prawicowy reżim proamerykańskiego Li Syng Mana, wspieranego przez nacjonalistyczne bojówki antykomunistyczne. 20 lipca 1948 roku Li został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe na prezydenta Korei Południowej, która jednostronnie 15 sierpnia 1948 roku ogłosiła niepodległość, tworząc państwo o nazwie Republika Korei (RK) oraz roszcząc sobie prawo do administrowania na terenie całego kraju, w granicach dawnego Cesarstwa Koreańskiego. W tej sytuacji 9 września 1948 roku władze Korei Północnej również proklamowały niepodległość tworząc Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną (KRLD).

Podział kraju zaprzepaścił szanse na pokojowe zjednoczenie. Żaden z rządów nie mógł zgodzić się na scenariusz zjednoczenia proponowany przez drugą stronę. W tym samym roku na południowokoreańskiej wyspie Czedżu wybuchło zbrojne powstanie, sytuacja w Korei Południowej stawała się coraz bardziej niestabilna. Li rozpoczął próbę stabilizacji kraju drogą likwidacji opozycji względem jego rządów. Do więzień trafiło ponad 30 000 domniemanych komunistów i około 300 000 podejrzanych o sympatyzowanie z komunistami lub jakimikolwiek grupami opozycyjnymi. Zostali oni włączeni do oficjalnego programu „reedukacyjnego” znanego jako "Liga Bodo" pod pretekstem ochrony przed egzekucją. W międzyczasie w czerwcu 1949 roku z kraju wycofała się większość jednostek amerykańskiej armii, stacjonującej tam od 1945 roku. Osłabiło to bardzo reżim, zarówno politycznie, jak i militarnie. Widząc to, przywódca KRLD Kim Ir Sen zaproponował przywódcy ZSRR, Józefowi Stalinowi wyzwolenie południa kraju spod władzy nacjonalistów i zaprowadzenia władzy komunistycznej doprowadzając do zjednoczenia kraju. Destabilizacja Korei Południowej i coraz większa chęć zjednoczenia kraju przez Koreę Północną doprowadziła w 1950 roku do inwazji wojsk północnokoreańskich na tereny Południa.

Wojna koreańska rozpoczęła się nad ranem 25 czerwca 1950 roku, Koreańska Armia Ludowa (KAL) - armia Korei Północnej przekroczyła 38. równoleżnik i wkroczyła na teren Korei Południowej. Wojna trwała do 27 lipca 1953 roku, kiedy to podpisano rozejm i ustanowiono strefę zdemilitaryzowaną, oddzielającą oba kraje. Od tego momentu w stosunkach między obiema Koreami obowiązywało zawieszenie broni trwające do 11 marca 2013 roku, aczkolwiek w tym okresie wciąż formalnie kraje te pozostawały w stanie wojny.

Po zakończeniu wojny Korea Południowa zawarła ze Stanami Zjednoczonymi układ o wzajemnej obronie, na którego mocy na jej terytorium do dziś stacjonują wojska amerykańskie. Po wycofaniu się wojsk północnokoreańskich z terenów Południa doszło do czystek skierowanych w domniemanych komunistów (według komisji rządu Południa zabitych zostało co najmniej 100 000 ludzi, lecz tamtejsze organizacje cywilne utrzymują, że liczba zabitych mogła wynosić nawet 1 200 000 ofiar). Władzę po wojnie nadal sprawował Li Syng Man. W 1960 roku doszło do masowych protestów studenckich przeciwko jego reżimowi, który coraz większej liczbie obywateli kojarzył się z korupcją i brutalnymi metodami rządów, protesty zmusiły Li do rezygnacji z urzędu. 16 maja 1961 roku armia dokonała zamachu stanu, na czele nowych władz wojskowych stanął generał Park Chung-hee, który w 1963 roku objął stanowisko prezydenta i na następnych 16 lat wprowadził ścisłą dyktaturę wojskową, która limitowała prawa i wolności obywatelskie oraz dławiła ruchy opozycyjne. Rządzona przez juntę Korea Południowa była jednym z najbliższych sojuszników Stanów Zjednoczonych w Azji. Od 1965 wojska południowokoreańskie walczyły po stronie Stanów Zjednoczonych w wojnie wietnamskiej. Pod koniec lat 60-tych powrócił problem relacjach Północ - Południe. W dalszym ciągu granice Korei dzielił szeroki na cztery i długi na 238 kilometrów niezamieszkany pas strefy zdemilitaryzowanej. Jej środkiem biegła linia demarkacyjna. W 1968 roku doszło do wzajemnych starć między siłami Republiki Korei wspieranej przez Stany Zjednoczone a KRLD, w wyniku których po obu stronach poległo kilkuset żołnierzy. Od 1971 roku ruszyły negocjacje międzykoreańskie (zakończone w latach 80-tych podpisaniem przez rządy Korei Północnej i Korei Południowej układu o pojednaniu i nieagresji). W 1974 roku wybuchły kolejne protesty antyrządowe które trwały aż do chwili, gdy 26 października 1979, Park Chung-hee został zastrzelony przez szefa służb specjalnych. Po zamachu nowym prezydentem został Choi Kyu-ha, który z czasem rozpoczął liberalizację reżimu, uwolnił więźniów politycznych oraz zapowiedział serię reform instytucjonalnych. Za prezydentury Choi Kyu-ha nasiliły się protesty społeczne (zwłaszcza studenckie). W 1980 roku w mieście Gwangju wybuchło powstanie antyrządowe, które krwawo stłumiło wojsko (Masakra w Gwangju) w wyniku czego życie straciło od 165 do 2 000 osób, a 987 osób uznano za "ciężko ranne". Niepanujący nad sytuacją prezydent 16 sierpnia 1980 podał się do dymisji. Skompromitowanego Choi Kyu-ha zastąpił szef wywiadu wojskowego generał Chun Doo-hwan, który 27 sierpnia 1980 roku objął urząd prezydenta i sprawował dyktatorską władzę przez kolejne 7 lat. W okresie jego rządów doszło do wzmożonego rozwoju gospodarczego. W czerwcu 1987 roku, Chun Doo-hwan oznajmił, że sam wyznaczy następnego prezydenta. Decyzja ta wywołała lawinę protestów społecznych w całym kraju. W Seulu studenci toczyli regularne bitwy z policją. W obliczu masowych demonstracji społecznych prezydent zmienił zdanie, godząc się na przeprowadzenie wolnych wyborów prezydenckich. Wybory wygrał generał Roh Tae-woo. Nowy prezydent zainicjował proces pojednania narodowego. Udało mu się pozyskać do współpracy jednego z liderów opozycji Kim Young-sama. W 1988 roku weszła w życie demokratyczna konstytucja i odbyły się pierwsze w historii tego kraju demokratyczne wybory do parlamentu. Zmianom uległa też polityka zagraniczna Korei Południowej, z którą w 1990 roku stosunki dyplomatyczne nawiązały państwa Układu Warszawskiego (w tym ZSRR), a dwa lata później Chińska Republika Ludowa (ChRL). W 1990 roku partia rządowa i ugrupowanie Kim Young-sama połączyły się i utworzyły Partię Liberalno-Demokratyczną. Kim Young-sam został kandydatem tej partii i zwyciężył w wyborach prezydenckich 18 grudnia 1992, stając się pierwszym od 30 lat cywilnym prezydentem Korei Południowej. W 1997 roku doszło do poważnego kryzysu gospodarczego. 18 grudnia 1997 w wyborach prezydenckich zwyciężył kandydat Narodowego Kongresu na rzecz Nowej Polityki Kim Dae-jung. Ogłosił on pomoc materialną dla Korei Północnej i rozpoczął próby pojednania i nawiązania współpracy gospodarczej i politycznej z północą. W 2000 roku doszło do spotkania przywódcy Korei Północnej Kim Dzong Ila i prezydenta Kim Dae-junga, które było odebrane jako zapowiedź zjednoczenia w przyszłości obu krajów. Kim Dae-jung za swoje wysiłki w budowę pokoju między oboma krajami otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 2000 roku. Ta tzw. "słoneczna polityka" była podstawą rządów jego oraz jego następcy (od 2002) Roh Moo-hyuna, po czym została zarzucona przez kolejnego prezydenta, konserwatystę Li Myung-baka. Obecnie słoneczna polityka poddawana jest krytyce jako osłabiająca antykomunizm młodzieży południowokoreańskiej i podtrzymująca system socjalistyczny w Północnej Korei oraz umożliwiająca funkcjonowanie tamtejszych programów zbrojeniowych. Władze obu krajów bardzo poważnie podchodzą do kwestii zjednoczenia. Szereg rozmów na temat zjednoczenia obu państw koreańskich miało już miejsce, żadna z nich nie przyniosła rozwiązania, głównie ze względu na różnice ideologiczne i polityczne. W świadomości Koreańczyków jednakże nie ginie myśl o kulturowej i narodowej bliskości obu państw, a wiele rodzin podzielonych jest sztuczną granicą. Przeszkodą w ponownym zjednoczeniu może być także strach samych Koreańczyków przed potencjalnymi problemami jakie mogą z tego wyniknąć.

Gospodarka:

Po wojnie koreańskiej Produkt Krajowy Brutto (PKB) Korei Południowej przypadający na jednego mieszkańca, porównywalny był z poziomem PKB w biedniejszych krajach Afryki oraz Azji. Sąsiednia Korea Północna była mniej zniszczona przez wojnę i posiadała większość przemysłu na półwyspie, a ponadto złoża węgla. Na południu rządziła korupcja, kartki, czarny rynek, oraz gigantyczny deficyt handlowy. Do późnych lat 70-tych gospodarka Korei Południowej była słabsza od gospodarki Korei Północnej. Współcześnie PKB w przeliczeniu na 1 mieszkańca jest 9 razy wyższy niż w Republice Indii (RI), 15 razy wyższy niż w sąsiedniej KRLD (licząc metodą parytetu siły nabywczej, PPP) i porównywalne z poziomem PKB w mniej rozwiniętych krajach Europy Zachodniej.

Specyfiką koreańskiej „demokracji sterowanej” było powstanie około 30 tzw. "czeboli", gigantycznych rodzinnych korporacji wielobranżowych. Stopniowe, powolne otwieranie i liberalizacja finansów, wymienialność wona wystawiająca gospodarkę na światowe wstrząsy, inwestowanie za granicą, szybkie zadłużanie się gospodarki z dużym udziałem długu krótkoterminowego, umożliwione przez stopniowe rozszerzanie wymienialności wona w latach 80-tych, odejście od rygorystycznej polityki gospodarczej, nie tylko ujawniły słabe punkty koreańskiej gospodarki. Właściciele kapitału spekulacyjnego, wpuszczonego do kraju kilka lat wcześniej, masowo wycofywali swoje wkłady. Następnie doszło do coraz większej niewypłacalności dłużników. Rząd na utrzymanie kursu wona wydał praktycznie całe swoje rezerwy finansowe, więc po jego upadku był zmuszony prosić Miedzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) o pieniądze. Wiązało się to z zastosowaniem w gospodarce wytycznych MFW. W momencie gdy udział zagrożonych kredytów wyniósł 1/3 całości tylko interwencja państwa uratowała banki. Obecnie następuje stopniowa liberalizacja i globalizacja gospodarki koreańskiej.

Republika Korei jest członkiem organizacji międzynarodowych: Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) oraz Światowej Organizacji Handlu (WTO).

Informacje

Dane podstawowe:

  • Język urzędowy: koreański
  • Stolica: Seul
  • Ustrój polityczny: republika prezydencka
  • Głowa państwa: prezydent Mun Jae-in
  • Powierzchnia: 100 210 km²  (107. miejsce na świecie)
  • Liczba ludności: 454 000 (27. miejsce na świecie) - 2017 rok
  • Jednostka monetarna: Won południowokoreański

Partie polityczne:

  • Zjednoczeni Liberalni Demokraci (ZLD) - centrowa, liberalna
  • Zjednoczona Partia Postępu (ZPP)
  • Partia Wolności Korei (Jayuhangukdang) - centroprawicowa, konserwatywno-liberalna

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:

Produkty przedsiębiorstw zbrojeniowych:

Armia:

Sprzęt i uzbrojenie wojska Korei Południowej:

Sprzęt i uzbrojenie historyczne (sprzed i podczas II wojny światowej):

  • pistolet maszynowy M3 (brak danych)

Służby porządkowe:

  • Policja

Biografie:

Galeria:

Michał Iljin (dyskusja) 22:00, lut 17, 2020 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.