FANDOM


122 mm haubica wz.1938 (M-30), ros. 122-мм гаубица образца 1938 года (М-30) - haubica konstrukcji radzieckiej z okresu II wojny światowej.

Haubica M-30

122 mm haubica wz. 1938 (M-30)

Haubica M-30 została opracowana w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) w 1938 roku w celu zastąpienia znajdujących się na wyposażeniu Armii Czerwonej starzejących się 122 mm haubic wz. 1910. Według założeń nowa haubica przy masie 2 200 kg miała mieć donośność 11 000 - 12 000 m oraz być trzy razy bardziej szybkostrzelna (6 strz./min.). Sprostanie tym wymaganiom nie było łatwe, wszystkie kolejne konstrukcje były zbyt ciężkie. Rozpowszechniła się opinia, że dobrej haubicy kal. 122 mm nie da się w ogóle skonstruować. Zaproponowano, by wzorem rozwinętych krajów kapitalistycznych ograniczyć kaliber produkowanych haubic do 105 mm. Sprawie tej poświęcono specjalną naradę na Kremlu w połowie marca 1937 roku z udziałem marszałka A. I. Jegorowa, który bronił idei skonstruowania nowoczesnej huabicy 122 mm, powołując się na duże możliwości bojowe pocisków tego kalibru znane z doświadczeń wojennych. Jego stanowisko poparł Józef Stalin i postanowiono dalej realizować tę koncepcję. Do realizacji zadania przystąpił zespół konstruktorów pod kierownictwem F. Pietrowa. W skład jego zespołu weszli S. Diernow, A. Ilin, P. Czernycha i A. Drozdow, których zadaniem było rozpracowanie licznych wariantów konstrukcji. Później do zespołu dołączyli A. Bułaszew i N. Konstrulin. Haubica M-30 służy do zwalczania środków ogniowych piechoty i artylerii, odkrytej i ukrytej siły żywej oraz fortyfikacji polowych. Z jej pomocą można wykonywać przejścia w zasiekach oraz polach minowych. A w razie konieczności za pomocą pocisków kumulacyjnych także pojazdów pancernych.

M-30 1944

Haubice M-30 na stanowiskach polowych na froncie w 1944 roku

Haubica składa się z dwóch zasadniczych części: lufy z zamkiem oraz łoża. Przewód lufy ma część bruzdowaną (nadającą stabilność wystrzeliwanym pociskom) oraz komorę ładunkową, w której umieszcza się łuskę i pocisk. Lufa składa się z z rury rdzeniowej, spawanego płaszcza oraz nasady zamkowej. Rura umieszczona jest luźno na płaszczu, który służy połączeniu rury rdzeniowej z nasadą zamkową, prowadzenia lufy po kołysce typu cylindryczno-korytkowego w czasie strzału oraz do umiejscowienia cylindra opornika. Zamek śrubowy, służy do zamknięcia przewodu lufy przed strzałem, odpalenia pocisku kurkowym mechanizmem odpalającym i wyrzucenia łuski z komory ładunkowej. Zamykanie i otwieranie zamka dokonuje się za pomocą korby (1 obrót). Iglicę napina się i zwalnia poprzez odciągnięcie kurka cięgłem, co sprawia, że jest ona zawsze gotowa do strzału. Po oddaniu strzału łuskę usuwa wyrzutnik podczas otwierania zamka i działo gotowe jest do załadowania następnego pocisku. W zamku znajduje się bezpiecznik chroniący obsługę działa uniemożliwiający przedwczesne otwarcie w przypadku niewypału lub przy strzale opóźnionym. Do ustawienia lufy pod odpowiednim kątem służy mechanizm podniesieniowy oparty na systemie przekładni zębatych oraz ślimakowych. Przenoszą ona ruch pokrętła na kołyskę. Do ustawienia lufy w żądanym kierunku służy mechanizm kierunkowy. Łoże wyposażone jest w dwa resorowane koła z hamulcami i dwa rozstawne ogony służące stabilizacji działa. Podczas rozkładania ogonów mechanizm resorowania jest automatycznie wyłączany. Ogony zakończone są lemieszami wbijanymi w ziemię. Pierwsze serie produkcyjne posiadały ogony nitowane, późniejsze spawane. Płyta pancerna grubości 3,5 mm chroni obsługę przed lekkimi odłamkami i w sprzyjających warunkach pociskami broni małokalibrowej. Koła metalowe z gumowymi oponami. Do holowania haubicy początkowo stosowany był przodek w wersjach trakcji konnej i mechanicznej. W późniejszym okresie do holowania haubicy zaczęto stosować terenowe samochody ciężarowe. W Polsce haubice M-30 holowane były przez terenowe samochody ciężarowe Star 66, a następnie Star 266.
Haubica M-30 MAZUR D-350

Haubica M-30 podczepiona do ciągnika artyleryjskiego konstrukcji polskiej Mazur D-350

Prototyp haubicy M-30 ukończono 31 marca 1938 roku, we wrześniu tego samego roku skierowano go do testów. Po pozytywnym zakończeniu prób państwowych 29 września 1939 roku nowa haubica została przyjęta na uzbrojenie Armii Czerwonej pod nazwą 122-mm dywizyjna haubica wz. 1938. Produkcję seryjną rozpoczęto w 1940 roku. Początkowo w dwóch zakładach: nr 92 (miasto Gorki) oraz nr 9 (UZTM). Produkcja M-30 trwała do 1955 roku. Ogółem wyprodukowano 19 266 haubic tego typu, z czego 16 887 do 1945 rokuHaubica M-30 była używana w ZSRR aż do jego rozpadu w 1991 roku, i nadal pozostaje na uzbrojeniu Armii Rosyjskiej. Oprócz tego wiele egzemplarzy wyeksportowano do krajów Układu Warszawskiego oraz zaprzyjaźnionych państw socjalistycznych m.in. do Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL), gdzie w latach 1950-1960 były produkowane na licencji w Hucie Stalowa Wola.
122 mm haubica z 2. dywizjonu 4.pa,, poligon toruński, 1986, fot. G.Ciechanowski

Haubica M-30 w położeniu transportowym, rok 1986. fot. G. Ciechanowski

1986, ćwiczy 2. dywizjon 4.pa. Zajmowanie stanowisk ogniowych przez 122 mm haubice, poligon toruński, fot. G.Ciechanowski

Haubice M-30 z 2 dywizjonu 4 Pułku Artylerii holowane przez samochody Star 266 podczas ćwiczeń na poligonie toruńskim w 1986 roku fot. G. Ciechanowski

M-30 wersja zmodernizowana

Haubica M-30 zmodernizowana polska wersja wz.38/85

12 pierwszych haubic M-30 trafiło do uzbrojenia Wojska Polskiego do 1 Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki 9 maja 1943 roku. Używane były one w pułkach artylerii lekkiej oraz w armijnych brygadach artylerii haubic. Po raz pierwszy wykorzystano je podczas Bitwy po LeninoPod koniec 1952 roku Ludowe Wojsko Polskie (LWP) posiadało już 918 sztuk haubic M-30. W połowie lat osiemdziesiątych XX wieku haubice doprowadzono do standardu wz. 38/85. Modernizacja polegała na zwiększeniu ruchliwości oraz na przystosowaniu do zwalczania celów ruchomych. Założono koła od samochodu ciężarowego Star 266, zamontowano pneumatyczny układ hamulcowy, instalację oświetleniową. Układ podniesieniowy wyposażono w dodatkowe pokrętło z lewej strony pozwalające na niewielkie zmiany położenia lufy przez celowniczego. Mechanizm spustowy uzupełniono o dodatkowy spust, pozwalający celowniczemu na oddanie strzału podczas celowania. Działo wyposażono również w dodatkowy celownik PGO-9H, umieszczony na przedłużeniu osi etatowego celownika M30C. Zastąpiono również elektryczne urządzenia oświetlające przyrządy celownicze ŁUCZ-4, podświetleniem trytowym.

Obecnie haubica M-30 pozostaje na uzbrojeniu około 27 krajów świata.

Haubica M30 przyrządy

Szczegóły konstrukcji haubicy M-30


Informacje

Dane podstawowe:

  • Państwo: Związek Radziecki (ZSRR)
  • Producent: ...
  • Typ broni: haubica
  • Obsługa: 8 osób
  • Prototypy: 1938
  • Produkcja: 1940 - 1955
  • Wyprodukowane egzemplarze: 19 266szt.

Dane techniczne:

  • Kaliber: 121,92 mm
  • Długość: 5,90 m
  • Szerokość: 1,97 m
  • Wysokość: 1,82 m
  • Prześwit: 
  • Masa własna: ...
  • Masa całkowita:  2 500 kg
  • Prędkość maks.: 50 km/h (na szosie)
  • Donośność: 11 800 m
  • Kąt podniesienia: od -3° do 63,3°
  • Prędkość początkowa pocisku: 516 m/s
  • Szybkostrzelność: 5-6 strz./min.
    Haubica M-30 - sylwetka

    Sylwetka haubicy M-30 w czterech rzutach

​Użytkownicy:

​Bibliografia:

  • Czesław Rychlewski "Haubica kal. 122 mm wz. 1938, TBiU nr 79" Wydawnictwo MON Warszawa 1982

Źródła:

Michał Iljin (dyskusja) 18:34, lis 2, 2015 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.