(Nie pokazano 11 wersji utworzonych przez jednego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
<span style="font-size:14px;line-height:22px;">Mongolska Republika Ludowa (MRL), mong. </span><span style="font-size:14px;line-height:22px;">Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс (</span><span style="font-size:14px;line-height:22px;">БНМАУ)</span> <span style="font-size:14px;line-height:22px;"></span><span style="font-size:14px;line-height:22px;">historyczne państwo socjalistyczne położone w Azji Środkowej bez dostępu do morza.[[Plik:Coat_of_Arms_of_the_People's_Republic_of_Mongolia_(1960-1991).png|thumb|200px|Godło Mongolskiej Republiki Ludowej (MRL)]][[Plik:Flag_of_the_People's_Republic_of_Mongolia_(1940-1992).svg.png|thumb|200px|Flaga Mongolskiej Republiki Ludowej (MRL)]]</span>
+
Mongolska Republika Ludowa (MRL), mong. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс (БНМАУ) - historyczne państwo socjalistyczne położone w Azji Środkowej bez dostępu do morza.
  +
[[Plik:Coat_of_Arms_of_the_People's_Republic_of_Mongolia_(1960-1991).png|thumb|200px|Godło Mongolskiej Republiki Ludowej (MRL)]][[Plik:Flag_of_the_People's_Republic_of_Mongolia_(1940-1992).svg.png|thumb|200px|Flaga Mongolskiej Republiki Ludowej (MRL)]]
   
<span style="font-size:14px;line-height:22px;">Mongolska Republika Ludowa graniczyła od północy ze [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR)|Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR)]], natomiast od wschodu, południa i zachodu z [[Chiny (CHRL)|Chińską Republiką Ludową (CHRL)]]. Brak dostępu do morza. Mongolia podzielona była na 18 ajmaków i 2 miasta wydzielone.</span>
+
Mongolska Republika Ludowa graniczyła od północy ze [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR)|Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR)]], natomiast od wschodu, południa i zachodu z [[Chiny (CHRL)|Chińską Republiką Ludową (CHRL)]]. Brak dostępu do morza. Mongolia podzielona była na 18 ajmaków i 2 miasta wydzielone.
   
<span style="font-size:14px;line-height:22px;">Mongolska Republika Ludowa powstała 26 listopada 1924 roku.</span>
+
Mongolska Republika Ludowa powstała 26 listopada 1924 roku.
   
  +
Historia:
<span style="font-size:14px;line-height:22px;">Historia:</span>
 
   
<span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">Początek MRL sięga marca 1921 roku, kiedy to </span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">w Mongolii wybuchła rewolucja zorganizowana przez Mongolską Partię Ludową</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. W lipcu 1921 roku [[Armia Czerwona]] </span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">pod pretekstem pomocy rewolucjonistom Damdina Suche Batora</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;"> zajęła Mongolię Zewnętrzną</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;"> rozbijając wojska Ungerna oraz chińskie</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. Ustanowiono rząd komunistyczny, jednak zachowano ustrój teokratyczny </span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">i władzę Bogda Chana</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. W 26 listopada 1924 roku po śmierci Bogda Chana proklamowano utworzenie Mongolskiej Republiki Ludowej. Pom</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">imo formalnej niepodległości kraj pozostawał w strefie wpływów władz w Moskwie </span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">a przez część państw nadal był uważany za część Republiki Chińskiej</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. Już po zwycięstwie rewolucji doszło do konfliktu między Suche Batorem a lewicowym skrzydłem rządzącej Mongolskiej Partii Ludowej na czele z Dogsomynem Bodoo, którego f</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">rakcja opowiadała się za budową socjalizmu w Mongolii, ograniczeniem władzy kleru i arystokracji, za uniezależnieniem się od ZSRR</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">, przeciw likwidacji własności prywatnej oraz przeciw fizycznej rozprawie z kościołem lamajskim. W dodatku sprzeciwiała się przejęciu władzy w nowo powstałym związku młodzieży (odpowiedniku radzieckiego Komsomołu</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">) przez żonę Suche Batora. W grudniu 1921 roku Bodoo został zwolniony ze wszystkich stanowisk rządowych i usunięty z partii, a w sierpniu 1922 roku aresztowany przez władze centralne i wraz z większością towarzyszy skazany na śmierć i zabity we wrześniu 1922 roku</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. W kolejnych latach władzę w partii sprawowali zwolennicy partyjnej prawicy (NEP</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">-owcy)</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. Na początku lat 30-tych z inicjatywy polityków tj. Chorlogijn Czojbalsani i Peldżidijn Genden</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;"> nastąpił zwrot w lewą stronę oraz przyśpieszenie radykalnych reform gospodarczych w tym kolektywizacji rolnictwa</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. Reformy nie udały się i w efekcie w 1932 roku doszło do nieudanego buntu wojskowych na prowincji. Bunt doprowadził do odsunięcia (z inicjatywy Moskwy) części działaczy "lewicowego odchylenia" </span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">od głównego nurtu polityki, a następnie ich egzekucji</span><span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">.</span>
+
Początek MRL sięga marca 1921 roku, kiedy to w Mongolii wybuchła rewolucja zorganizowana przez Mongolską Partię Ludową. W lipcu 1921 roku [[Armia Czerwona]] pod pretekstem pomocy rewolucjonistom Damdina Suche Batora zajęła Mongolię Zewnętrzną rozbijając wojska Ungerna oraz chińskie. Ustanowiono rząd komunistyczny, jednak zachowano ustrój teokratyczny i władzę Bogda Chana. W 26 listopada 1924 roku po śmierci Bogda Chana proklamowano utworzenie Mongolskiej Republiki Ludowej. Pomimo formalnej niepodległości kraj pozostawał w strefie wpływów władz w Moskwie, a przez część państw nadal był uważany za część Republiki Chińskiej. Już po zwycięstwie rewolucji doszło do konfliktu między Suche Batorem a lewicowym skrzydłem rządzącej Mongolskiej Partii Ludowej na czele z Dogsomynem Bodoo, którego frakcja opowiadała się za budową socjalizmu w Mongolii, ograniczeniem władzy kleru i arystokracji, za uniezależnieniem się od ZSRR, przeciw likwidacji własności prywatnej oraz przeciw fizycznej rozprawie z kościołem lamajskim. W dodatku sprzeciwiała się przejęciu władzy w nowo powstałym związku młodzieży (odpowiedniku radzieckiego Komsomołu) przez żonę Suche Batora. W grudniu 1921 roku Bodoo został zwolniony ze wszystkich stanowisk rządowych i usunięty z partii, a w sierpniu 1922 roku aresztowany przez władze centralne i wraz z większością towarzyszy skazany na śmierć i zabity we wrześniu 1922 roku. W kolejnych latach władzę w partii sprawowali zwolennicy partyjnej prawicy (NEP-owcy). Na początku lat 30-tych z inicjatywy polityków tj. Chorlogijn Czojbalsani i Peldżidijn Genden nastąpił zwrot w lewą stronę oraz przyśpieszenie radykalnych reform gospodarczych w tym kolektywizacji rolnictwa. Reformy nie udały się i w efekcie w 1932 roku doszło do nieudanego buntu wojskowych na prowincji. Bunt doprowadził do odsunięcia (z inicjatywy Moskwy) części działaczy "lewicowego odchylenia" od głównego nurtu polityki, a następnie ich egzekucji.
   
<p style="margin-top:0.5em;margin-bottom:0.5em;color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;"><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">Okres czystki przeciwko lewicy partyjnej przetrwał Peldżidijn Genden który od tamtej pory rywalizował o władzę z Czojbalsanem. Genden jeszcze w 1932 roku został premierem a w trakcie rządów odsunął na bok swoje lewicowe tendencje wprowadzając założenia Nowej Polityki Reform polegającej na złagodzeniu komunistycznych zasad ekonomicznych. Reforma była wzorowana na Nowej Ekonomicznej Polityce (NEP) wprowadzonej w Związku Radzieckim (ZSRR). Na gruncie reform zredukował podatki, zwiększył liczbę prywatnych przedsiębiorstw oraz pozwolił na normalne funkcjonowanie instytucji religijnych. Wraz ze wzrostem gospodarczym i zmniejszeniem niedoborów wzrosła popularność Gendena w społeczeństwie, w efekcie po raz pierwszy po rewolucji rząd był silniejszy od partii. W 1933 roku Genden usunął z partii przywódców pochodzenia buriackiego. W 1934 roku rozpoczął się spór Gendena z [[Józef Stalin|Józefem Stalinem]]. Na jednym ze spotkań, radziecki przywódca naciskał na Gendena, aby ten zniszczył kler buddyjski poprzez eksterminację lamów. Genden stanowczo się temu sprzeciwił ponieważ sam był praktykującym buddystą. Premier zapowiedział, że nie będzie walczył z religią i pozwolił lamom na dowolne głoszenie swoich poglądów. Genden działał także na rzecz zakończenia stacjonowania wojsk radzieckich w Mongolii. Premier próbował wykorzystać napięcia na linii [[ZSRR]] - [[Japonia]] na korzyść Mongolii i uwolnienia się spod dominacji radzieckiej. Już pod koniec 1935 roku Genden został wezwany do Moskwy, gdzie Stalin skarcił go za niestosowanie się do jego wytycznych. Stalin w efekcie sporu z Gendenem coraz mocniej popierał Czojbalsana a w 1936 roku doprowadził do aresztowania Gendena pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Japonii</span><span style="font-size:11px;line-height:11px;white-space:nowrap;"></span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">Wyrok na Gendenie uruchomił falę czystek które przeprowadzało radziecki [[NKWD|Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD)]]</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. Czojbalsan miał stosunkowo niewielki wpływ na działania radzieckich służb, a jego próby ratowania przed wyrokami współpracowników były przez NKWD odrzucane</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. Ofiarami czystek padli też licznie mnisi buddyjscy i intelektualiści. Czystki zakończyły się w 1939 roku, a ich ofiarami na skutek działań Czojbalsana padli na koniec działacze odpowiedzialni za ich przebieg</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">.</span></p>
+
Okres czystki przeciwko lewicy partyjnej przetrwał Peldżidijn Genden który od tamtej pory rywalizował o władzę z Czojbalsanem. Genden jeszcze w 1932 roku został premierem a w trakcie rządów odsunął na bok swoje lewicowe tendencje wprowadzając założenia Nowej Polityki Reform polegającej na złagodzeniu komunistycznych zasad ekonomicznych. Reforma była wzorowana na Nowej Ekonomicznej Polityce (NEP) wprowadzonej w Związku Radzieckim (ZSRR). Na gruncie reform zredukował podatki, zwiększył liczbę prywatnych przedsiębiorstw oraz pozwolił na normalne funkcjonowanie instytucji religijnych. Wraz ze wzrostem gospodarczym i zmniejszeniem niedoborów wzrosła popularność Gendena w społeczeństwie, w efekcie po raz pierwszy po rewolucji rząd był silniejszy od partii. W 1933 roku Genden usunął z partii przywódców pochodzenia buriackiego. W 1934 roku rozpoczął się spór Gendena z [[Józef Stalin|Józefem Stalinem]]. Na jednym ze spotkań, radziecki przywódca naciskał na Gendena, aby ten zniszczył kler buddyjski poprzez eksterminację lamów. Genden stanowczo się temu sprzeciwił ponieważ sam był praktykującym buddystą. Premier zapowiedział, że nie będzie walczył z religią i pozwolił lamom na dowolne głoszenie swoich poglądów. Genden działał także na rzecz zakończenia stacjonowania wojsk radzieckich w Mongolii. Premier próbował wykorzystać napięcia na linii [[ZSRR]] - [[Japonia]] na korzyść Mongolii i uwolnienia się spod dominacji radzieckiej. Już pod koniec 1935 roku Genden został wezwany do Moskwy, gdzie Stalin skarcił go za niestosowanie się do jego wytycznych. Stalin w efekcie sporu z Gendenem coraz mocniej popierał Czojbalsana a w 1936 roku doprowadził do aresztowania Gendena pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Japonii. Wyrok na Gendenie uruchomił falę czystek które przeprowadzał radziecki [[NKWD|Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD)]]. Czojbalsan miał stosunkowo niewielki wpływ na działania radzieckich służb, a jego próby ratowania przed wyrokami współpracowników były przez NKWD odrzucane. Ofiarami czystek padli też licznie mnisi buddyjscy i intelektualiści. Czystki zakończyły się w 1939 roku, a ich ofiarami na skutek działań Czojbalsana padli na koniec działacze odpowiedzialni za ich przebieg.
   
 
<p style="margin-top:0.5em;margin-bottom:0.5em;color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;"><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;"><span style="color:rgb(58,58,58);font-family:Helvetica,Arial,sans-serif;line-height:22px;">Wiosną 1939 roku Mongolia została napadnięta przez Japonię,</span><span style="color:rgb(58,58,58);font-family:Helvetica,Arial,sans-serif;line-height:22px;"> która w tym czasie okupowała chińską Mandżurię. W ciągu kilku miesięcy wojska Mongolii i Armii Czerwonej </span><span style="color:rgb(58,58,58);font-family:Helvetica,Arial,sans-serif;line-height:22px;">pod dowódctwem gen. Gieorgija Żukowa rozgromiły japończyków</span></span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. </span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">Po [[Operacja Barbarossa|inwazji III Rzeszy na ZSRR]]</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;"> Mongolia wparła radziecki wysiłek wojenny (oficjalnie nie wypowiedziała jednak [[III Rzesza|III Rzeszy]] </span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">wojny). W ramach pomocy wysłano do ZSRR pomoc w postaci surowców, zaopatrzenia, żywności czy odzieży wojskowej. W trakcie wojny miała miejsce seria reform - wprowadzenie nowej konstytucji, likwidacja wpływów duchowieństwa, zastąpienie alfabetu mongolskiego cyrylicą</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;"> w 1941 roku oraz ostateczna kolektywizacja</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. 10 sierpnia 1945 roku Mongolia wypowiedziała wojnę Japonii i przyłączyła się do radzieckiego ataku na wojska japońskie w północnych Chinach ([[Operacja Kwantuńska]]</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">).</span></p>
 
<p style="margin-top:0.5em;margin-bottom:0.5em;color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;"><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;"><span style="color:rgb(58,58,58);font-family:Helvetica,Arial,sans-serif;line-height:22px;">Wiosną 1939 roku Mongolia została napadnięta przez Japonię,</span><span style="color:rgb(58,58,58);font-family:Helvetica,Arial,sans-serif;line-height:22px;"> która w tym czasie okupowała chińską Mandżurię. W ciągu kilku miesięcy wojska Mongolii i Armii Czerwonej </span><span style="color:rgb(58,58,58);font-family:Helvetica,Arial,sans-serif;line-height:22px;">pod dowódctwem gen. Gieorgija Żukowa rozgromiły japończyków</span></span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. </span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">Po [[Operacja Barbarossa|inwazji III Rzeszy na ZSRR]]</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;"> Mongolia wparła radziecki wysiłek wojenny (oficjalnie nie wypowiedziała jednak [[III Rzesza|III Rzeszy]] </span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">wojny). W ramach pomocy wysłano do ZSRR pomoc w postaci surowców, zaopatrzenia, żywności czy odzieży wojskowej. W trakcie wojny miała miejsce seria reform - wprowadzenie nowej konstytucji, likwidacja wpływów duchowieństwa, zastąpienie alfabetu mongolskiego cyrylicą</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;"> w 1941 roku oraz ostateczna kolektywizacja</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">. 10 sierpnia 1945 roku Mongolia wypowiedziała wojnę Japonii i przyłączyła się do radzieckiego ataku na wojska japońskie w północnych Chinach ([[Operacja Kwantuńska]]</span><span style="font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">).</span></p>
Linia 22: Linia 23:
 
<p style="margin-top:0.5em;margin-bottom:0.5em;line-height:22.399999618530273px;color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;">Czojbalsan po śmierci w 1952 roku został zastąpiony przez Jumdżagijna Cedenbala, który piastował urząd premiera przez 22 lata. Jego styl rządzenia był nieco łagodniejszy. Cedenbal potępił niedawne rządy Czojbalsana, a także doprowadził do usunięcia z komitetu partii swoich przeciwników politycznych oraz zakończył okres samoizolacji Mongolii przystępując w 1962 roku do [[Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG)|Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG)]]. W trakcie rozłamu radziecko-chińskiego partia poparła ZSRR, co spowodowało zawieszenie do połowy lat 80-tych kontaktów z Chinami. Pomimo kolejnych zmian w kierownictwie partii komunistycznej w samym Związku Radzieckim, Cedenbal sprawował pełnię władzy aż do 1984 roku. Wówczas to zastąpił go Dżambyn Batmonch, który z kolei odszedł ze stanowiska w 1990 roku ponieważ załamanie się bloku państw socjalistycznych w Europie oraz zmiany w ZSRR siłą rzeczy wymusiły również na Mongolii konieczność dostosowania się do nowych okoliczności. W połowie marca 1990 roku doszło do przetasowań w łonie rządzącej partii komunistycznej. Jeszcze w 1990 roku Mongolia stała się republiką parlamentarną i przywrócono wolność religijną oraz własność prywatną. Niebawem także nastąpiło przeorientowanie w samym parlamencie - dokonano nowelizacji dotychczasowej konstytucji (nowa zaś została uchwalona 12 lutego 1992 roku). W 1992 roku Mongolię opuściły także ostatnie jednostki Armii Radzieckiej.</p>
 
<p style="margin-top:0.5em;margin-bottom:0.5em;line-height:22.399999618530273px;color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;">Czojbalsan po śmierci w 1952 roku został zastąpiony przez Jumdżagijna Cedenbala, który piastował urząd premiera przez 22 lata. Jego styl rządzenia był nieco łagodniejszy. Cedenbal potępił niedawne rządy Czojbalsana, a także doprowadził do usunięcia z komitetu partii swoich przeciwników politycznych oraz zakończył okres samoizolacji Mongolii przystępując w 1962 roku do [[Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG)|Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG)]]. W trakcie rozłamu radziecko-chińskiego partia poparła ZSRR, co spowodowało zawieszenie do połowy lat 80-tych kontaktów z Chinami. Pomimo kolejnych zmian w kierownictwie partii komunistycznej w samym Związku Radzieckim, Cedenbal sprawował pełnię władzy aż do 1984 roku. Wówczas to zastąpił go Dżambyn Batmonch, który z kolei odszedł ze stanowiska w 1990 roku ponieważ załamanie się bloku państw socjalistycznych w Europie oraz zmiany w ZSRR siłą rzeczy wymusiły również na Mongolii konieczność dostosowania się do nowych okoliczności. W połowie marca 1990 roku doszło do przetasowań w łonie rządzącej partii komunistycznej. Jeszcze w 1990 roku Mongolia stała się republiką parlamentarną i przywrócono wolność religijną oraz własność prywatną. Niebawem także nastąpiło przeorientowanie w samym parlamencie - dokonano nowelizacji dotychczasowej konstytucji (nowa zaś została uchwalona 12 lutego 1992 roku). W 1992 roku Mongolię opuściły także ostatnie jednostki Armii Radzieckiej.</p>
   
<span style="font-size:14px;line-height:22px;">13 lutego 1992 roku MRL uległa rozwiązaniu i powstała obecna [[Mongolia]].</span>
+
13 lutego 1992 roku MRL uległa rozwiązaniu i powstało obecne państwo [[Mongolia]].
 
==Informacje==
 
==Informacje==
 
===Dane podstawowe:===
 
===Dane podstawowe:===
   
*<span style="line-height:20px;"><span style="font-size:14px;line-height:22px;">Język urzędowy: mongolski</span></span>
+
*Język urzędowy: mongolski
  +
*Stolica: Ułan Bator
*<span style="line-height:20px;"><span style="font-size:14px;line-height:22px;">Stolica: Ułan Bator</span></span>
 
*<span style="line-height:20px;"><span style="font-size:14px;line-height:22px;">Ustrój polityczny: republika ludowa</span></span>
+
*Ustrój polityczny: republika socjalistyczna
  +
*Głowa państwa: przewodniczący Wielkiego Churału Ludowego Punsalmaagijn Oczirbat
*<span style="line-height:20px;"><span style="font-size:14px;line-height:22px;">Głowa państwa: prezydent Punsalmaagijn Oczirbat</span></span>
 
  +
*Powierzchnia: 1 564 116 km²
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">Powierzchnia: </span>1 564 116 <span style="font-size:14px;line-height:19.1875px;">km² (1992 rok)</span>
 
  +
*Liczba ludności: 1 866 300 - 1985 rok
*<span style="font-size:14px;line-height:19.1875px;">Liczba ludności: 1</span><span style="font-size:14px;line-height:22px;"> 500 000 (1977 rok)</span>
 
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">Jednostka monetarna: Tugrik</span>
+
*Jednostka monetarna: Tugrik
  +
===Partie polityczne:===
===<span style="font-size:14px;line-height:22px;">​</span><span style="line-height:22px;">Partie polityczne:</span>===
 
*<span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">Мongolska Partia Ludowo - Rewolucyjna (MPLR)</span>
+
*Мongolska Partia Ludowo-Rewolucyjna (MPLR) - lewicowa, komunistyczna
  +
===Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:===
===<span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">​</span><span style="line-height:22px;">Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:</span>===
 
 
*nie istniały
 
*nie istniały
====<span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">​Produkty przedsiębiorstw zbrojeniowych:</span>====
+
====​Produkty przedsiębiorstw zbrojeniowych:====
 
*brak
 
*brak
  +
===Armia:===
===<span style="color:rgb(37,37,37);font-family:sans-serif;font-size:14px;line-height:22.399999618530273px;">A</span><span style="line-height:22px;">rmia:</span>===
 
<span style="font-size:14px;line-height:22px;">Siły Zbrojne Mongolskiej Republiki Ludowej stanowiła [[Mongolska Armia Ludowa (MAL)]].</span>
+
Siły zbrojne Mongolskiej Republiki Ludowej stanowiła [[Mongolska Armia Ludowa (MAL)]].
<span style="line-height:22px;font-size:14px;">Sprzęt i uzbrojenie wojska Mongolii:</span>
+
====Sprzęt i uzbrojenie wojska Mongolii:====
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">pistolet [[PSM]]</span>
+
*pistolet [[PSM]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">pistolet maszynowy [[Sa vz. 61 Skorpion]] </span>
+
*pistolet maszynowy [[Sa vz. 61 Skorpion]]
 
*karabin [[Mosin-Nagant]]
 
*karabin [[Mosin-Nagant]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">karabin samopowtarzalny [[SKS]]</span>
+
*karabin samopowtarzalny [[SKS]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">karabin szturmowy [[AK]] </span>
+
*karabin szturmowy [[AK]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">karabin szturmowy [[AKM]]</span>
+
*karabin szturmowy [[AKM]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">karabin wyborowy [[SWD]]</span>
+
*karabin wyborowy [[SWD]]
  +
*rkm [[DP]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">rkm [[RPD]]</span>
 
  +
*rkm [[RPD]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">rkm [[RPK]]</span>
 
  +
*rkm [[RPK]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">ukm [[PKM]]</span>
 
  +
*wkm [[DSzK]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">wkm [[DSzK]]</span>
 
  +
*wkm [[NSW]]
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">wkm [[NSW]]</span>
 
*<span style="font-size:14px;line-height:22px;">granatnik przeciwpancerny [[RPG-7]] </span>
+
*granatnik przeciwpancerny [[RPG-7]] (brak danych)
  +
*przenośny zestaw przeciwlotniczy [[9K32 Strzała-2]] (brak danych)
*[[T-34]]
 
  +
*[[UAZ 469]] (brak danych)
*[[T-55]]
 
*[[T-72]]
+
*[[T-34]] (brak danych)
*[[BMP-1]]
+
*[[T-54]] (250szt.)
*[[BRDM-1]]
+
*[[T-55]] (brak danych)
*[[BRDM-2]]
+
*[[T-62]] (250szt.)
  +
*[[T-72]] (brak danych)
  +
*[[BMP-1]] (brak danych)
  +
*[[BRDM-1]] (brak danych)
  +
*[[BRDM-2]] (brak danych)
 
*[[BTR-152]] (50szt.)
 
*[[BTR-152]] (50szt.)
 
*[[BTR-60]] (150szt.)
 
*[[BTR-60]] (150szt.)
*[[BTR-70]]
+
*[[BTR-70]] (brak danych)
*[[BTR-80]]
+
*[[BTR-80]] (brak danych)
*[[BM-21 Grad]]
+
*[[BM-21 Grad]] (brak danych)
*[[BS-3]]
+
*[[BS-3]] (brak danych)
*[[ZSU-23-4 "Szyłka"]]
+
*[[ZSU-23-4 "Szyłka"]] (brak danych)
 
*[[MiG-15]] (3szt.)
 
*[[MiG-15]] (3szt.)
 
*[[MiG-17]] (12szt.)
 
*[[MiG-17]] (12szt.)
 
*[[MiG-21]] (44szt.)
 
*[[MiG-21]] (44szt.)
*Antonow An-2
+
*[[Antonow An-2]] (brak danych)
*[[Antonow An-26]]
+
*[[Antonow An-26]] (brak danych)
 
*[[Mi-1]]
 
*[[Mi-1]]
 
*[[Mi-4]]
 
*[[Mi-4]]
Linia 78: Linia 83:
 
*[[Mi-24]]
 
*[[Mi-24]]
   
  +
===​Służby porządkowe:===
===<span style="font-size:14px;line-height:22px;">​</span><span style="line-height:22px;">Galeria:</span>===
 
  +
*brak danych
  +
  +
===Biografie:===
  +
  +
===Galeria:===
 
<span style="line-height:22px;"><gallery>
 
<span style="line-height:22px;"><gallery>
 
</gallery></span>
 
</gallery></span>
   
 
<span style="font-size:14px;line-height:22px;">​[[Użytkownik:Michał Iljin|Michał Iljin]] ([[Dyskusja użytkownika:Michał Iljin|dyskusja]]) 17:43, mar 6, 2016 (UTC)IljinM.</span>
 
<span style="font-size:14px;line-height:22px;">​[[Użytkownik:Michał Iljin|Michał Iljin]] ([[Dyskusja użytkownika:Michał Iljin|dyskusja]]) 17:43, mar 6, 2016 (UTC)IljinM.</span>
  +
  +
Ostatnia aktualizacja danych: 08 lutego 2020 roku
 
[[Kategoria:Państwa]]
 
[[Kategoria:Państwa]]
 
[[Kategoria:Historyczne państwa]]
 
[[Kategoria:Historyczne państwa]]

Aktualna wersja na dzień 19:46, 2 maj 2020

Mongolska Republika Ludowa (MRL), mong. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс (БНМАУ) - historyczne państwo socjalistyczne położone w Azji Środkowej bez dostępu do morza.

Godło Mongolskiej Republiki Ludowej (MRL)

Flaga Mongolskiej Republiki Ludowej (MRL)

Mongolska Republika Ludowa graniczyła od północy ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR), natomiast od wschodu, południa i zachodu z Chińską Republiką Ludową (CHRL). Brak dostępu do morza. Mongolia podzielona była na 18 ajmaków i 2 miasta wydzielone.

Mongolska Republika Ludowa powstała 26 listopada 1924 roku.

Historia:

Początek MRL sięga marca 1921 roku, kiedy to w Mongolii wybuchła rewolucja zorganizowana przez Mongolską Partię Ludową. W lipcu 1921 roku Armia Czerwona pod pretekstem pomocy rewolucjonistom Damdina Suche Batora zajęła Mongolię Zewnętrzną rozbijając wojska Ungerna oraz chińskie. Ustanowiono rząd komunistyczny, jednak zachowano ustrój teokratyczny i władzę Bogda Chana. W 26 listopada 1924 roku po śmierci Bogda Chana proklamowano utworzenie Mongolskiej Republiki Ludowej. Pomimo formalnej niepodległości kraj pozostawał w strefie wpływów władz w Moskwie, a przez część państw nadal był uważany za część Republiki Chińskiej. Już po zwycięstwie rewolucji doszło do konfliktu między Suche Batorem a lewicowym skrzydłem rządzącej Mongolskiej Partii Ludowej na czele z Dogsomynem Bodoo, którego frakcja opowiadała się za budową socjalizmu w Mongolii, ograniczeniem władzy kleru i arystokracji, za uniezależnieniem się od ZSRR, przeciw likwidacji własności prywatnej oraz przeciw fizycznej rozprawie z kościołem lamajskim. W dodatku sprzeciwiała się przejęciu władzy w nowo powstałym związku młodzieży (odpowiedniku radzieckiego Komsomołu) przez żonę Suche Batora. W grudniu 1921 roku Bodoo został zwolniony ze wszystkich stanowisk rządowych i usunięty z partii, a w sierpniu 1922 roku aresztowany przez władze centralne i wraz z większością towarzyszy skazany na śmierć i zabity we wrześniu 1922 roku. W kolejnych latach władzę w partii sprawowali zwolennicy partyjnej prawicy (NEP-owcy). Na początku lat 30-tych z inicjatywy polityków tj. Chorlogijn Czojbalsani i Peldżidijn Genden nastąpił zwrot w lewą stronę oraz przyśpieszenie radykalnych reform gospodarczych w tym kolektywizacji rolnictwa. Reformy nie udały się i w efekcie w 1932 roku doszło do nieudanego buntu wojskowych na prowincji. Bunt doprowadził do odsunięcia (z inicjatywy Moskwy) części działaczy "lewicowego odchylenia" od głównego nurtu polityki, a następnie ich egzekucji.

Okres czystki przeciwko lewicy partyjnej przetrwał Peldżidijn Genden który od tamtej pory rywalizował o władzę z Czojbalsanem. Genden jeszcze w 1932 roku został premierem a w trakcie rządów odsunął na bok swoje lewicowe tendencje wprowadzając założenia Nowej Polityki Reform polegającej na złagodzeniu komunistycznych zasad ekonomicznych. Reforma była wzorowana na Nowej Ekonomicznej Polityce (NEP) wprowadzonej w Związku Radzieckim (ZSRR). Na gruncie reform zredukował podatki, zwiększył liczbę prywatnych przedsiębiorstw oraz pozwolił na normalne funkcjonowanie instytucji religijnych. Wraz ze wzrostem gospodarczym i zmniejszeniem niedoborów wzrosła popularność Gendena w społeczeństwie, w efekcie po raz pierwszy po rewolucji rząd był silniejszy od partii. W 1933 roku Genden usunął z partii przywódców pochodzenia buriackiego. W 1934 roku rozpoczął się spór Gendena z Józefem Stalinem. Na jednym ze spotkań, radziecki przywódca naciskał na Gendena, aby ten zniszczył kler buddyjski poprzez eksterminację lamów. Genden stanowczo się temu sprzeciwił ponieważ sam był praktykującym buddystą. Premier zapowiedział, że nie będzie walczył z religią i pozwolił lamom na dowolne głoszenie swoich poglądów. Genden działał także na rzecz zakończenia stacjonowania wojsk radzieckich w Mongolii. Premier próbował wykorzystać napięcia na linii ZSRR - Japonia na korzyść Mongolii i uwolnienia się spod dominacji radzieckiej. Już pod koniec 1935 roku Genden został wezwany do Moskwy, gdzie Stalin skarcił go za niestosowanie się do jego wytycznych. Stalin w efekcie sporu z Gendenem coraz mocniej popierał Czojbalsana a w 1936 roku doprowadził do aresztowania Gendena pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Japonii. Wyrok na Gendenie uruchomił falę czystek które przeprowadzał radziecki Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD). Czojbalsan miał stosunkowo niewielki wpływ na działania radzieckich służb, a jego próby ratowania przed wyrokami współpracowników były przez NKWD odrzucane. Ofiarami czystek padli też licznie mnisi buddyjscy i intelektualiści. Czystki zakończyły się w 1939 roku, a ich ofiarami na skutek działań Czojbalsana padli na koniec działacze odpowiedzialni za ich przebieg.

Wiosną 1939 roku Mongolia została napadnięta przez Japonię, która w tym czasie okupowała chińską Mandżurię. W ciągu kilku miesięcy wojska Mongolii i Armii Czerwonej pod dowódctwem gen. Gieorgija Żukowa rozgromiły japończykówPo inwazji III Rzeszy na ZSRR Mongolia wparła radziecki wysiłek wojenny (oficjalnie nie wypowiedziała jednak III Rzeszy wojny). W ramach pomocy wysłano do ZSRR pomoc w postaci surowców, zaopatrzenia, żywności czy odzieży wojskowej. W trakcie wojny miała miejsce seria reform - wprowadzenie nowej konstytucji, likwidacja wpływów duchowieństwa, zastąpienie alfabetu mongolskiego cyrylicą w 1941 roku oraz ostateczna kolektywizacja. 10 sierpnia 1945 roku Mongolia wypowiedziała wojnę Japonii i przyłączyła się do radzieckiego ataku na wojska japońskie w północnych Chinach (Operacja Kwantuńska).

Koniec II wojny światowej i ostateczna klęska Japonii nie doprowadziły do zjednoczenia mongolskich ziem ze względu na zbyt silną pozycję Chin. Chiny poszły jednak na pewne ustępstwa i jeszcze w 1945 roku uznały suwerenność Mongolskiej Republiki Ludowej. Nie była to jednak trwała polityka ponieważ już kilka lat później Czang Kaj-szek wycofał się z tej decyzji. Podobną politykę przyjął po utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej (CHRL) w 1949 roku Mao Zedong, który uznał Mongolię Zewnętrzną za część Chin. W 1951 roku wynegocjowano chińsko-radzieckie porozumienie, w którym rząd chiński ostatecznie uznał niepodległość Mongolii. Rozpoczęło to proces uznawania państwowości mongolskiej na arenie międzynarodowej, zwieńczony przyjęciem do Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) w 1961 roku. Stany Zjednoczone Ameryki (USA) uznały niepodległość Mongolskiej Republiki Ludowej dopiero w 1987 roku.

Po zakończeniu wojny rząd rozpoczął politykę "budowy podstaw socjalizmu" w ramach której rozszerzył kolektywne rolnictwo, przeprowadził pierwszy w historii kraju plan pięcioletni (1948-1952), wybudował infrastrukturę oraz przemysł. Powstały liczne fabryki, kopalnie, systemy transportowe i sieci elektryczne. Przyczynił się do poprawy systemu edukacyjnego, utworzył pierwszy poważny uniwersytet w historii kraju i zwiększył wskaźnik alfabetyzacji społeczeństwa. Reformy realizował korzystając z radzieckiej pomocy gospodarczej. W połowie lat 40-tych doszło do rozłamu Czojbalsan-Stalin. Rozłam spowodowany był brakiem wsparcia Stalina dla zjednoczeniowych i panmongolskich pomysłów Czojbalsana. W 1949 roku Czojbalsan odmówił udziału w 70-tych urodzinach Stalina, a rok później zdecydowanie odrzucił radziecką propozycję przyłączenia Mongolii do ZSRR. Wraz ze zwycięstwem w Chinach komunistów i powstaniem CHRL w 1949 roku ograniczono wydatki na liczącą 80 tysięcy żołnierzy armię (w 1948 roku wydatki te stanowiły 33% całego budżetu, a w 1952 roku spadły do 15%).

Czojbalsan po śmierci w 1952 roku został zastąpiony przez Jumdżagijna Cedenbala, który piastował urząd premiera przez 22 lata. Jego styl rządzenia był nieco łagodniejszy. Cedenbal potępił niedawne rządy Czojbalsana, a także doprowadził do usunięcia z komitetu partii swoich przeciwników politycznych oraz zakończył okres samoizolacji Mongolii przystępując w 1962 roku do Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG). W trakcie rozłamu radziecko-chińskiego partia poparła ZSRR, co spowodowało zawieszenie do połowy lat 80-tych kontaktów z Chinami. Pomimo kolejnych zmian w kierownictwie partii komunistycznej w samym Związku Radzieckim, Cedenbal sprawował pełnię władzy aż do 1984 roku. Wówczas to zastąpił go Dżambyn Batmonch, który z kolei odszedł ze stanowiska w 1990 roku ponieważ załamanie się bloku państw socjalistycznych w Europie oraz zmiany w ZSRR siłą rzeczy wymusiły również na Mongolii konieczność dostosowania się do nowych okoliczności. W połowie marca 1990 roku doszło do przetasowań w łonie rządzącej partii komunistycznej. Jeszcze w 1990 roku Mongolia stała się republiką parlamentarną i przywrócono wolność religijną oraz własność prywatną. Niebawem także nastąpiło przeorientowanie w samym parlamencie - dokonano nowelizacji dotychczasowej konstytucji (nowa zaś została uchwalona 12 lutego 1992 roku). W 1992 roku Mongolię opuściły także ostatnie jednostki Armii Radzieckiej.

13 lutego 1992 roku MRL uległa rozwiązaniu i powstało obecne państwo Mongolia.

Informacje

Dane podstawowe:

  • Język urzędowy: mongolski
  • Stolica: Ułan Bator
  • Ustrój polityczny: republika socjalistyczna
  • Głowa państwa: przewodniczący Wielkiego Churału Ludowego Punsalmaagijn Oczirbat
  • Powierzchnia: 1 564 116 km²
  • Liczba ludności: 1 866 300 - 1985 rok
  • Jednostka monetarna: Tugrik

Partie polityczne:

  • Мongolska Partia Ludowo-Rewolucyjna (MPLR) - lewicowa, komunistyczna

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:

  • nie istniały

​Produkty przedsiębiorstw zbrojeniowych:

  • brak

Armia:

Siły zbrojne Mongolskiej Republiki Ludowej stanowiła Mongolska Armia Ludowa (MAL).

Sprzęt i uzbrojenie wojska Mongolii:

​Służby porządkowe:

  • brak danych

Biografie:

Galeria:

Michał Iljin (dyskusja) 17:43, mar 6, 2016 (UTC)IljinM.

Ostatnia aktualizacja danych: 08 lutego 2020 roku

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.