FANDOM


Republika Południowej Afryki (RPA), afr. Republiek van Suid-Afrika (RSA) - związkowe państwo w Afryce Południowej położone nad Oceanem Atlantyckim oraz Oceanem Indyjskim.
Godło RPA

Godło Republiki Południowej Afryki

Flaga RPA

Flaga Republiki Południowej Afryki

Republika Południowej Afryki graniczy od północy z Republiką Namibii (RN), Bostwaną, Republiką Zimbabwe (RZ), a od wschodu z Republiką Mozambiku (RM) oraz Królestwem Eswatini, oraz z enklawą Królestwo Lesotho wewnątrz terytorium RPA. Południowo wschodnią i wschodnią część kraju stanowi pobrzeże Oceanu Indyjskiego, a zachodnią pobrzeże Oceanu Atlantyckiego. Republika Południowej Afryki podzielona jest na 9 prowincji.

Historia:

Pierwszymi ludźmi, którzy zamieszkiwali tereny obecnej Republiki Południowej Afryki byli prawdopodobnie Buszmeni, którzy przybyli tu prawdopodonie w I tysiącleciu p.n.e. W I wieku naszej ery przybyli tu koczownicy pasterze, Hotentoci. W IX wieku zaczęły napływać plemiona Bantu, które zepchnęły dotychczasowe ludy na południowy zachód. Pierwsi Europejczycy pojawili się w XV wieku a kolonizacja rozpoczęła się w XVII wieku. W 1652 roku Holender Jan van Riebeeck zbudował na Przylądku Dobrej Nadziei na zlecenie Holenderskiej Kampanii Wschodnioindyjskiej stację zaopatrzeniową. W połowie XVII wieku zaczęli napływać holenderscy chłopi zwani w Europie Burami, a następnie niemieccy protestanci. Od początku utrzymywano separację pomiędzy białymi i Afrykanami. Kolonizacji towarzyszyły konflikty zbrojne z Hotentotami i Buszmenami, a od lat 70-tych XVIII wieku z ludami Bantu

Na przełomie XVIII i XIX wieku kolonię w Przylądku Dobrej Nadziei opanowali Brytyjczycy, którzy w 1806 roku dokonali jej aneksji. Od 1818 roku funkcjonowało państwo zuluskie. Od 1820 roku miał miejsce napływ osadników brytyjskich, z kolei w 1834 roku zniesiono niewolnictwo. Wydarzenia te spowodowały masową wędrówkę Burów w głąb kraju. Po zaciętych walkach z Bantu, Burowie utworzyli republiki Transwalu i Oranii. Niedługo później rozpoczęły się regularne walki brytyjskich oddziałów z Burami, co było początkiem I wojny burskiej toczącej się pomiędzy 1880 a 1881 rokiem. W walkach podczas II wojny burskiej, Afrykanerzy ponieśli porażkę. Republiki burskie zostały włączone do Imperium Brytyjskiego. Po czterech latach negocjacji Natal, Transwal, Orania i Kolonia Przylądkowa utworzyły w 1910 roku Związek Południowej Afryki (ZPA) będący dominium brytyjskim. Władzę w nim sprawowała biała ludność afrykanerska która wprowadziła serię praw dyskryminujących czarnoskórą większość. Doprowadziło to do narodzin ruchu wyzwoleńczego czarnych, w 1912 roku powstał Południowoafrykański Tubylczy Kongres Narodowy przemianowany w 1923 roku w Afrykański Kongres Narodowy (AKN).

Podczas I wojny światowej ZPA dokonał agresji na Niemiecką Afrykę Południowo-Zachodnią (obecnie Republika Namibii). Po zakończeniu wojny w 1920 roku obszar Afryki Południowo-Zachodniej stał się terytorium mandatowym ZPA. Po wojnie nastąpił znaczny rozwój gospodarczy, powstał zarówno czarny, jak i biały proletariat. W grudniu 1921 roku wybuchło powstanie robotnicze w regionie Witwatersrand, które trwało do marca 1922 roku. Powstańcy byli białymi górnikami, pod względem politycznym sympatyzowali oni z rewolucyjnymi ugrupowaniami, szczególnie z syndykalistami oraz Południowoafrykańską Partią Komunistyczną (PAPK). Do zdławienia powstania rząd użył armii w liczbie 20 tysięcy żołnierzy. Od 1924 roku w ZPA rządziła biała koalicja Partii Narodowej i Południowoafrykańskiej Partii Narodowej, które połączyły się w 1934 roku w Zjednoczoną Południowoafrykańską Partię Narodową (ZPAPN). W 1931 roku proklamowano niepodległość państwa.

Podczas II wojny światowej ZPA uczestniczył razem z Wielką Brytanią po stronie aliantów, wypowiadając wojnę III Rzeszy 6 września 1939 roku. W okresie wojny grupy białych rasistów w proteście przeciwko udziałowi ZPA w wojnie przeciwko nazistowskim Niemcom przeprowadziły zamachy terrorystyczne na cele rządowe. W trakcie wojny ze stanowiska premiera zrezygnował Barry Hertzog, który był niechętny zaangażowaniu ZPA w konflikt.

Po wojnie w 1948 roku zwycięstwo wyborcze (w wyborach mogli głosować jedynie biali) odniosła koalicja afrykanerska w skład której weszła Partia Nacjonalistyczna i Partia Afrykanerska. W 1951 roku obie partie połączyły się w Partię Narodową (PN). Partia miała charakter rasistowski i rozpoczęła wdrażanie systemu segregacji rasowej znanego jako Apartheid. W latach 50-tych XX wieku narastał opór ludności kolorowej przeciwko apartheidowi. Na czele ruchu antyrządowego stanął Afrykański Kongres Narodowy (AKN). Kongres początkowo popierał ideologię Mahatmy Gandhiego opowiadając się za pokojowym rozwiązaniem problemów rasowych. AKN zmienił poglądy gdy w 1960 roku doszło do masakry setek nieuzbrojonych demonstrantów z AKN w Sharpeville, a sama organizacja została zdelegalizowana. Masakra doprowadziła do utworzenia w połowie lat 60-tych zbrojnego skrzydła AKN nazwanego "Włócznia Narodu". Ruch oporu rozwinął się także w Namibii okupowanej przez ZPA. W 1958 roku powstała tam lewicowa organizacja i partyzantka narodowo-wyzwoleńcza Organizacja Ludu Afryki Południowo-Zachodniej (SWAPO) mająca na celu uzyskanie niepodległości dla Namibii. W 1961 roku władze ZPA proklamowały powstanie Republiki Południowej Afryki (RPA), przecinając ostatecznie konstytucyjne więzy łączące kraj z Wielką Brytanią. RPA stała się przedmiotem ostrej krytyki na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). W 1966 roku ONZ uznał politykę apartheidu za zbrodnię przeciwko ludzkości. Nie malał opór czarnej większości, który rząd próbował rozbić poprzez zapoczątkowaną w 1963 roku politykę bantustanizacji. W 1976 roku doszło do antyrządowych wystąpień ciemnoskórej ludności w Soweto, zostały one krwawo stłumione przez siły rządowe. Od połowy lat 70-tych RPA prowadziła agresywną politykę względem sąsiadów, wdając się z nimi w tzw. południowoafrykańską wojnę graniczną. Wojska RPA przeprowadziły zbrojne rajdy na tereny Republiki Mozambiku, Bostwany, Ludowej Republiki Angoli (LRA) oraz Lesotho. Po 1976 roku władze zaczęły realizować program „kontrolowanego osłabiania barier rasowych”. W 1984 roku uchwalono konstytucję, która m.in. przyznała prawa polityczne ludności czarnej oraz azjatyckiej. Polityka modyfikacji apartheidu nie zatrzymała rosnącego ruchu oporu ciemnoskórych i nie zapobiegła zaostrzeniu sankcji międzynarodowych.

W 1989 roku na czele rządzącej partii i na stanowisku prezydenta stanął Frederik Willem de Klerk, który rozpoczął likwidację apartheidu. W 1990 roku zalegalizował Afrykański Kongres Narodowy, zwolnił z więzienia nieformalnego lidera ruchu Nelsona Mandelę oraz rozpoczął dialog z opozycją. Ustawodawstwo apartheidu zniesiono w 1991 roku natomiast AKN zrzekł się walki zbrojnej. W 1994 roku odbyły się pierwsze w pełni demokratyczne wybory powszechne, w których zwyciężył AKN, a Mandela został wybrany prezydentem. De Klerk został wiceprezydentem. W skład rządu weszła też Partia Wolności Inkatha. Dzięki przemianom demokratycznym zostały niesione sankcje międzynarodowe. W 1996 roku uchwalono nową konstytucję, która m.in. objęła ochroną przed dyskryminacją mniejszości seksualne, dzięki czemu Republika Południowej Afryki uważana jest za kraj tolerancyjny wobec mniejszości w tym seksualnych. RPA jest pierwszym krajem na świecie, który zawarł taki przepis w swojej konstytucji. W 1999 roku nowym prezydentem został wybrany dotychczasowy współpracownik Mandeli Thabo Mbeki. Wybory parlamentarne z 2004 roku umocniły pozycję AKN, zdecydował się on jednak utrzymać koalicję z Partią Wolności Inkatha. Od 2006 roku małżeństwa osób tej samej płci są w RPA legalne. W dniu 14 lutego 2018 roku urząd prezydenta objął Matamela Cyril Ramaphosa również będący członkiem AKN.

Gospodarka:

Republika Południowej Afryki od lat 70-tych wieku pozostaje na progu kraju uprzemysłowionego. Po okresie Apartheidu demokratyczne rządy odziedziczyły ogromną różnicę w zamożności pomiędzy społecznościami białych i czarnych. Na 40 milionów mieszkańców, około 23 milionom brakowało energii elektrycznej lub urządzeń sanitarnych, 12 milionom brakowało czystych zasobów wodnych, 2 miliony dzieci nie uczęszczały do szkoły a jedna trzecia populacji była analfabetami. Bezrobocie wynosiło 33%, a prawie połowa ludności żyła poniżej granicy ubóstwa. W rezultacie zmniejszono zakres obiecywanego Programu Rozwoju i Odbudowy (PROW) należało też zrezygnować z propozycji dotyczących tworzenia miejsc pracy i nacjonalizacji. W zamian za to rząd przyjął liberalną politykę gospodarczą mającą na celu promocję inwestycji zagranicznych.

Wydatki socjalne wzrosły w okresie 1996-97 o 13%, 1997-98 o tyle samo procent natomiast w 1998-99 o 7%. Rząd wprowadził parytet w formie dotacji dla stypendiów, opłat dla dzieci i dla niepełnosprawnych oraz emerytur (które wcześniej były ustawione na różnych poziomach w zależności od grupy rasowej). W 1994 roku wprowadzono bezpłatną opiekę zdrowotną dla dzieci do lat sześciu i kobiet w ciąży. Możliwość korzystania ze służby rozszerzono do wszystkich mieszkańców w 1996 roku. W wyborach w 1999 roku Afrykański Kongres Narodowy mógł pochwalić się, że na skutek polityki partii, 3 mln osób zostało podłączonych do linii telefonicznych, 1,5 miliona dzieci zostało wprowadzonych do systemu edukacji oraz zostało zmodernizowanych lub wybudowanych 500 klinik, 2 mln ludzi zostało podłączonych do sieci elektrycznej, ponadto zbudowanych zostało 750 tysięcy domów dla prawie 3 mln ludzi. Obecnie jest to najlepiej rozwinięty kraj kontynentu afrykańskiego. Przemysł wydobywczy RPA opiera się na wydobyciu złota (40% światowych zasobów), diamentów jubilerskich i przemysłowych (50% światowych zasobów) oraz węgla kamiennego (80% zasobów Afryki). Rolnictwo RPA produkuje więcej żywności niż konsumują mieszkańcy kraju. Nadwyżki są eksportowane. Użytki rolne i zielone stanowią ponad 75% kraju. Hodowla obejmuje konie, trzodę chlewną oraz owce. U wybrzeży RPA znajdują się bogate łowiska wykorzystywane przez rozwiniętą flotę rybacką.

Republika Południowej Afryki jest członkiem organizacji międzynarodowych: Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ)Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz Unii Afrykańskiej (UA).

Informacje

Dane podstawowe:

  • Język urzędowy: afrykanerski, angielski
  • Stolica: Pretoria (stolica wykonawcza), Kapsztad (stolica ustawodawcza), Bloemfontein (stolica sądownicza)
  • Ustrój polityczny: związkowa republika parlamentarna
  • Głowa państwa: prezydent Cyril Ramaphosa
  • Powierzchnia: 1 219 912 km² (24. miejsce na świecie)
  • Liczba ludności: 54 841 552 (25. miejsce na świecie) - 2017 rok
  • Jednostka monetarna: Rand

Partie polityczne:

  • Afrykański Kongres Narodowy (AKN)
  • Partią Wolności Inkatha

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:

Produkty przedsiębiorstw zbrojeniowych:

Armia:

Siły zbrojne Republiki Południowej Afryki stanowią powstałe w 1994 roku Południowoafrykańskie Narodowe Siły Obronne (PANSO) liczące 88 600 żołnierzy oraz 17 100 rezerwistów i stanowiące 41. siłę militarną na świecie. Służba w wojsku jest dobrowolna dla mężczyzn od 18 do 49 roku życia i trwa 24 miesięce, kobiety mogą służyć w wojsku, ale nie biorą udziału w działaniach wojennych. Południowoafrykańskie Narodowe Siły Obronne dzielą się na:

  • Lądowe Wojska Republiki Południowej Afryki - siły lądowe
  • Siły Powietrzne Republiki Południowej Afryki - siły powietrzne
  • Siły Morskie Republiki Południowej Afryki - siły morskie
    Godło Południowoafrykańskich Narodowych Sił Obronnych

    Godło Południowo - Afrykańskich Narodowych sił Obronnych

Sprzęt i uzbrojenie wojska RPA:

  • pistolet Vektor Z88 - wersja licencyjna Beretta 92
  • pistolet Vektor SP1
  • pistolet maszynowy MP5
  • pistolet maszynowy Milkor BXP
  • karabin szturmowy Vektor R4
  • karabin szturmowy Truvelo Raptor
  • karabin szturmowy R1 - wersja licencyjna FN FAL
  • karabin NTW-20
  • rkm Vektor SS-77
  • ukm FN MAG
  • wkm Browning M2
  • granat M26
  • granatnik M79
  • granatnik Milkor MGL
  • granatnik Vektor Y3
  • granatnik przeciwpancerny RPG-7
  • przeciwpancerny pocisk kierowany MILAN
  • przeciwpancerny pocisk kierowany ZT3 Ingwe
  • Samil 20
  • Samil 50
  • Samil 100
  • MAN
  • Kynos Aljaba - wersja licencyjna SHE Cavallo
  • Scania Busco
  • Olifant (195szt.) - w służbie pozostają około 64szt.
  • Ratel-20 (550szt.) - w tym 16szt. wersji ZT3
  • Marauder (około 50szt.)
  • Rooikat (84szt.)
  • Mbombe (brak danych)
  • Casspir (370szt.)
  • Patria AMV (238szt.)
  • Denel G5 (72szt.)
  • Walkiria (76szt.) - w rezerwie
  • Oerlikon GDF (150szt.)
  • ZU-23-2 (36szt.)
  • Husky VMMD (brak danych)
  • Dassault Miraż F1 (43szt.) - brak danych
  • JAS 39 Gripen (26szt.)
  • Hawker Siddeley Jastrząb (15szt.)
  • Douglas C-47 (16szt.) - w tym 5szt. lotnictwa morskiego
  • Lockheed C-130 Herkules (12szt.) - wersja C130B 3szt. wycofane, w służbie pozostaje 9szt.
  • CASA C-212 (4szt.)
  • CASA CN-235 (1szt.)
  • Cessna 208 (11szt.)
  • Pilatus PS-12 (1szt.)
  • Dassault Sokół 900 (2szt.)
  • Boeing 707-300 (1szt.)
  • Boeing 737-700 (1szt.)
  • MBB/ Kawasaki BK 117 (8szt.)
  • Agusta Westland AW109 (11szt.)
  • Westland Super Lynx (4szt.) - lotnictwo morskie
  • Atlas A/C co. Oryx (52szt.) - wersja licencyjna Aerospatiale SA 330 Puma - w tym 8szt. lotnictwa morskiego
  • Denel AH-2 Pustułka (11szt.)
  • ATE Vulture (4szt.)
  • Okręt podwodny typu 209 (3szt.)
  • Fregata rakietowa typu MEKO 200 (4szt.)
  • Kuter rakietowy typu Wojownik (2szt.)
  • Łódź patrolowa typu "T-Craft" (3szt.)

Źródła:


Michał Iljin (dyskusja) 13:40, lut 21, 2019 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.