FANDOM


Republika Turcji (RT), tur. Türkiye Cumhuriyeti (TC) -  państwo w Azji Zachodniej na półwyspie Azja Mniejsza położone nad Morzem Czarnym, Morzem Egejskim, Morzem Marmara, oraz Morzem Śródziemnym.
Godło Turcji

Godło Republiki Turcji

Flaga Turcji

Flaga Republiki Turcji

Republika Turcji graniczy w części europejskiej od północy z Republiką Bułgarii (RB) i Republiką Grecką (RG), w Azji graniczy od wschodu z Gruzją, Republiką Armenii (RA), Azerbejdżanem, Islamską Republiką Iranu (IRI), a od południa z Republiką Iraku (RI) i Syryjską Republiką Arabską (SRA). Do Turcji należą również wyspy na Morzu Egejskim oraz na Morzu Marmara. Turcja podzielona jest na 81 prowincji.

Republika Turcji powstała 29 października 1923 roku.

Historia:

Republika Turcji powstała po I wojnie światowej na gruzach Imperium Osmańskiego po zakończeniu wojny grecko-tureckiej. 24 lipca 1923 traktat pokojowy w Lozannie zrewidował postanowienia terytorialne traktatu z Sèvres oraz ustalił do dziś istniejące granice Turcji. 29 października 1923 roku proklamowano Republikę Turcji. Pierwszym prezydentem został Mustafa Kemal. Za jego sprawą przeprowadzano liczne reformy mające na celu europeizację Turcji (zmiana prawa cywilnego, handlowego i karnego, wprowadzenie alfabetu łacińskiego zamiast arabskiego, wprowadzenie kalendarza gregoriańskiego, wprowadzenie nazwisk). W 1934 roku przyznano kobietom czynne i bierne prawa wyborcze, rok później kobiety stanowiły 4,6% parlamentarzystów. W okresie międzywojennym Turcja dążyła do rewizji niektórych niekorzystnych następstw traktatów kończących I wojnę światową. Na mocy traktatu z Lozanny Turcja odzyskała kontrolę nad terenami wschodniej Anatolii, Tracji oraz doszło do rewizji granicy z Armenią w zamian za zrzeczenie się roszczeń do terenów arabskich. W 1932 roku Turcja została członkiem Ligi Narodów, a na mocy konwencji z Montreux uzyskała zniesienie demobilizacji cieśnin czarnomorskich.

W okresie poprzedzającym oraz podczas samej II wojny światowej Turcja pomimo zachęt włączenia się do działań zbrojnych wysuwanych przez obie strony konfliktu pozostawała neutralna. Turcję łączył jednak z Francją oraz Wielką Brytanią traktat przeciwko Królestwu Italii. Jednocześnie od połowy lat 30-tych państwo wydawało znaczny procent dochodów na zbrojenia, w szczególności rozwój floty i lotnictwa. Jednym z ważniejszych powodów nieprzystępowania do wojny były niekorzystne doświadczenia konsekwencji I wojny światowej, w szczególności obawa przed Związkiem Radzieckim (ZSRR). Turcja przystąpiła do obozu aliantów i wypowiedziała wojnę III Rzeszy Niemieckiej dopiero w 1945 roku.

W 1952 roku Turcja została członkiem Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO). W 1974 roku dokonała inwazji i zaczęła okupować północną część Cypru. Krótko po inwazji na terenie okupowanym proklamowano nieuznawane na świecie państwo Cypr Północny. Państwo jest uznawane jedynie przez Turcję oraz Pakistan (IRP). Po 1974 roku nastąpił wielki napływ Turków z kontynentu na wyspę. Większość obywateli Cypru Północnego to osadnicy z Turcji, która wspiera separatystów finansowo, politycznie i militarnie. Na północnej części wyspy stacjonują tureccy żołnierze. O świeckość Republiki Turcji od samego jego początku dba armia. Dlatego też w Turcji dochodziło często do zamachów stanu (w 1960, 1971, 1980 i 1997 roku). W 1982 roku uchwalono narzuconą przez wojsko po zamachu stanu w 1980 roku Konstytucję Republiki Turcji, która stanowi, że państwo tureckie jest niepodzielną, świecką, demokratyczną oraz socjalną republiką. Obecna konstytucja zapewnia również armii rolę strażnika świeckiej, republikańskiej Turcji i przyznaje jej prawo do bezpośredniej interwencji w przypadku zagrożenia obecnego status quo. W 1984 roku rozpoczęła się trwająca do 2013 roku zbrojna rebelia kurdyjska na czele z Partią Pracujących Kurdystanu o wywalczenie niepodległego państwa Kurdystanu.

W dniu 3 października 2005 roku Turcja rozpoczęła negocjacje w sprawie przystąpienia do Unii Europejskiej (UE), proces ten napotyka jednak na wiele poważnych barier. Problemem jest duża liczba mieszkańców Republiki Turcji, napięte stosunki z Cyprem i Grecją oraz obawy związane z utraceniem jednolitości kulturowo - religijnej państw Unii Europejskiej. W dniu 15 lipca 2016 doszło w Turcji do próby zamachu stanu zakończonej niepowodzeniem. Obecnie ustrój państwa jest w trakcie zmiany z systemu parlamentarnego na prezydencki.

Gospodarka:

Turcja jest jedną z dwudziestu największych gospodarek świata, na co wpływ ma głównie wielkość tego kraju. Produkt Krajowy Brutto (PKB) na jednego mieszkańca wynosi około 9 000 dolarów. Od czasów przejęcia rządów przez Partię Sprawiedliwości i Rozwoju oraz poradzenia sobie z kryzysem finansowym z 2001 roku Turcja znajduje się w fazie dynamicznego wzrostu gospodarczego. Turcja posiada znaczne zasoby surowców mineralnych, zwłaszcza rud metali chromu, boksytów, rud miedzi, cynku oraz ołowiu. Z surowców energetycznych eksploatuje się węgiel brunatny, węgiel kamienny oraz ropę naftową. Z surowców chemicznych wydobywa się fosforyty, sól kamienną oraz siarkę. 39% energii elektrycznej dostarczają elektrownie wodne (największe Keban i Atatürk – zbudowane w 1992 roku na rzece Eufrat), 61% węglowe i naftowe. Do najstarszych i najlepiej rozwiniętych gałęzi przemysłu przetwórczego należą: przemysł spożywczy oraz włókienniczy i odzieżowy, wykorzystujące surowce krajowe. Od lat 60-tych trwa rozwój hutnictwa żelaza, miedzi oraz aluminium, przemysłu maszynowego oraz zbrojeniowego, środków transportu, sprzętu gospodarstwa domowego, chemicznych. Jedną z najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki Republiki Turcji jest turystyka. W 2015 roku Turcja była szóstym państwem na świecie pod względem liczby przyjazdów, kraj ten odwiedziło 39,47 mln turystów (0,8% mniej niż rok wcześniej), generując dla niego przychody na poziomie ponad 26,616 mld dolarów.

Turcja jest jednym z sześciu całkowicie samowystarczalnych pod względem żywnościowym krajów świata. Rolnictwo wytwarza około 10% PKB Turcji. Zatrudnienie w rolnictwie znajduje około 1/3 siły roboczej. W Turcji istnieje ponad 5 milionów gospodarstw rolnych. Turcja jest jednym z pięciu największych producentów: bawełny, soczewicy, cebuli, buraków cukrowych, pomidorów, arbuzów, jabłek, winogron, orzeszków pistacjowych. Jest zarazem największym na świecie wytwórcą orzechów laskowych, moreli i fig.

Republika Turcji jest członkiem organizacji międzynarodowych: Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ)Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) oraz Światowej Organizacji Handlu (WTO).

Informacje

Dane podstawowe:

  • Język urzędowy: turecki
  • Stolica: Ankara
  • Ustrój polityczny: republika prezydencka
  • Głowa państwa: prezydent Recep Erdoğan
  • Powierzchnia: 783 562 km² (37. miejsce na świecie)
  • Liczba ludności: 82 835 090 (17. miejsce na świecie) - 2017 rok
  • Jednostka monetarna: Lira turecka

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:

  • Otokar

Produkty przedsiębiorstw zbrojeniowych:

Armia:

Siły zbrojne Republiki Turcji stanowią Tureckie Siły Zbrojne liczące około 823 000 żołnierzy i stanowiące 6. co do wielkości armię na świecie oraz 2. co do wielkości armię w NATO (po armii USA). Służba w wojsku jest dobrowolna i trwa 18 miesięcy. Według konstytucji wojsko stoi na straży świeckości państwa. W drugiej połowie XX wieku kilkukrotnie organizowało zamachy stanu (ostatni raz w 2016), obalając przy tym rządy, które uznawało za zbyt religijne. Tureckie Siły Zbrojne dzielą się na:

  • Tureckie Wojska Lądowe - siły lądowe
  • Tureckie Siły Powietrzne (Türk Hava Kuvvetleri) - siły powietrzne
  • Turecka Marynarka Wojenna (Türk Deniz Kuvvetleri) - siły morskie

Sprzęt i uzbrojenie wojska Turcji:

Galeria:

Bibliografia:

  • "Tureckie lotnictwo morskie" Leszek A. Wieliczko - Lotnictwo nr 7-8/2019 Lipiec-Sierpień


Michał Iljin (dyskusja) 19:16, lut 14, 2019 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.