FANDOM


Zakład imienia Lichaczowa (ZiŁ), ros. Завод имени Лихачёва (ЗиЛ) - historyczne radzieckie, a następnie rosyjskie zakłady motoryzacyjne z siedzibą w mieście Moskwa.

Znak firmowy przedsiębiorstwa ZiŁ

Znak fabryczny zakładów ZiŁ

Przedsiębiorstwo specjalizowało się głównie w produkcji samochodów ciężarowych i terenowych samochodów ciężarowych na potrzeby armii oraz gospodarki państwowej. Produkowało ponadto samochody osobowe i limuzyny do przewozu najważniejszych władz Związku Radzieckiego (ZSRR) oraz autobusy.

Zakład powstał w 1916 roku w ramach rządowego programu stworzenia przemysłu motoryzacyjnego w ówczesnym Imperium Rosyjskim. W ramach tego programu planowano budowę sześciu nowych fabryk samochodów w Rosji. Do budowy jednego z nich przystąpił Dom Targowy „Kuzniecow, Ryabushinsky”. Zgodnie z umową planowano uruchomienie w fabryce produkcji licencyjnej 1,5-tonowej ciężarówki Fiat 15 Ter. 2 sierpnia (20 lipca według starego kalendarza) 1916 roku odbyła się uroczysta modlitwa i założenie fabryki samochodów pod nazwą Awtomobilnoje Moskowskoje Obczestwo (AMO) w Gaju Tufelskim. Pierwszym dyrektorem fabryki został Dimitrij Dimitrowicz Bondariew. Budowa zakładu została przeprowadzona pod kierunkiem wybitnych specjalistów Aleksandra Wasiliewicza Kuźniecowa i Arthura Lolate. W wyniku socjalistycznej rewolucji z 1917 roku, inflacji, wysokich stóp procentowych pożyczek, a wreszcie z powodu załamania się systemu transportu w kraju, żaden z powyższych planów nie został ukończony. Pod koniec 1917 roku zakład był według różnych szacunków gotowy od 2/3 do 3/4 stanu docelowego.
AMO-F-15

Samochód ciężarowy AMO-F-15

15 sierpnia 1918 roku Najwyższa Rada Gospodarki Narodowej, na podstawie dekretu Rady Komisarzy Ludowych Rosyjskiej Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Radzieckiej z 28 czerwca 1918 roku, ogłosiła całą własność zakładu AMO własnością republiki dokonując upaństwowienia będącej w budowie fabryki. 17 lutego 1919 roku AMO, wśród innych niedokończonych fabryk, stało się częścią Autotrustu utworzonego uchwałą Najwyższej Rady Gospodarki Narodowej, a w marcu 1921 roku stało się częścią Centralnej Dyrekcji Państwowych Zakładów Samochodowych. W latach 1919-1923 zakład zajmował się naprawą ciężarówek zagranicznych marek oraz uruchomił produkcję silników. Najbardziej masowo remontowanym (praktycznie budowanym na nowo) modelem w tym okresie była 3-tonowa ciężarówka White TAD konstrukcji amerykańskiej, która została całkowicie wyremontowana od podstaw w ilości 131 sztuk. W tym samym czasie samochody otrzymały nowy silnik, sprzęgło i skrzynię biegów. Do końca 1922 roku AMO produkowało już do 75% komponentów samochodu White TAD. Zmodernizowana w ten sposób ciężarówka nosiła nazwę White AMO. Chciano nawet wprowadzić ją do produkcji, ale nadal preferowano lżejszy pojazd FIAT 15 Ter, dla którego istniała dokumentacja projektowa. W sumie na przestrzeni lat fabryka przeprowadziła przegląd 230 samochodów, wykonała średnią naprawę 18 i bieżącą naprawę 67 samochodów oraz naprawiła 137 motocykli. Od 1920 roku AMO uczestniczyło w programie projektowym radzieckich czołgów, w szczególności od lutego do 24 lipca produkowano silniki do pierwszego radzieckiego "Czołgu KS" będącego kopią francuskiego czołgu Renault FT-17. 30 kwietnia 1923 roku fabryka AMO została nazwana na cześć włoskiego lidera związków zawodowych, anarchisty Pietro Ferrero, który został zabity przez faszystów.

AMO-3

Samochód ciężarowy AMO-3

ZiS-5 (1)

Samochód ciężarowy ZiS-5

Po zakończeniu wojny domowej kraj miał możliwości włożyć więcej wysiłku i funduszy w tworzenie nowego sprzętu. Na przełomie 1922 i 1923 roku Rada Pracy i Obrony (STiO) przeznaczyła środki na pilotażową budowę samochodów w zakładzie AMO. Konstrukcją bazową został oryginalny Fiat 15 Ter. W czerwcu 1923 roku Państwowa Komisja Planowania ZSRR zatwierdziła zadania produkcyjne zakładu na lata 1923–1927. Jednak dopiero w marcu 1924 roku do fabryki przybył konkretny rządowy obowiązek wyprodukowania pierwszych radzieckich samochodów cieżarowych. Pierwsza 1,5-tonowa ciężarówka AMO-F-15 została zmontowana w nocy 1 listopada 1924 roku. Po serii prób w marcu 1925 roku rozpoczęto produkcję seryjną samochodów AMO-F-15. W 1925 roku Zakład AMO został przemianowany na 1. Państwowy Zakład Samochodowy. W 1927 roku dyrektorem fabryki został Iwan Aleksjejewicz Lichaczow. Stopniowo zwiększano produkcję i do 1931 roku wyprodukowano 6 971 egzemplarzy AMO-F-15. Jednak koszt samochodu zawierającego dużą liczbę części z metali nieżelaznych i wykonanego metodami rzemieślniczymi był wygórowany, a skala produkcji linii montażowej była całkowicie niezadowalająca dla kraju, który rozwijał przemysł. W 1928 roku pojawiła się pilna potrzeba całkowitej przebudowy zakładu i przejścia na zupełnie nowy model ciężarówki.
ZiS-15

Samochód ciężarowy ZiS-15

ZiS-115

Opancerzona limuzyna ZiS-115

ZiS-154

Autobus miejski ZiS-154

ZiS-127

Autobus międzymiastowy ZiS-127


W 1930 roku zakupiono licencję na amerykański samochód ciężarowy Autocar-5C (Autocar-5S). Pierwsze ciężarowki zmontowane z amerykańskich zestawów nosiły nazwę AMO-2. Po uruchomieniu linii montażowej samochód przemianowano na AMO-3, a moc silnika zwiększono w porównaniu z wcześniejszym modelem z 54 do 72 KM. Po przeprowadzonej w 1934 roku radykalnej przebudowie fabryki nazwano ją na cześć ówczesnego przywódcy ZSRR Józefa Stalina Zakład imienia Stalina (ZiS), a ciężarówka została ulepszona oraz przemianowana na ZiS-5 i trafiła do masowej produkcji (100 000 samochodów rocznie). Dzienna wydajność produkcji ZiS-5 przekroczyła 60 samochodów. W 1937 roku zakład miał ogromne trudności z prowadzeniem kadr z powodu masowych represji stalinowskich. Zmieniono prawie cały skład kierowników sklepów, głównego inżyniera i jego zastępców, a także kierownika produkcji i jego zastępców.

ZiŁ-157

Terenowy samochód ciężarowy ZiŁ-157

Po II wojnie światowej w kwietniu 1948 roku rozpoczęto produkcję seryjną terenowego samochodu ciężarowego ZiS-151, który stał sie podstawowym samochodem ciężarowo-terenowym Armii Radzieckiej. W 1954 roku w fabryce utworzono Specjalne Biuro Konstrukcyjne (SKB), którym kierował Witalij Andriejewicz Graczew. Pod jego kierownictwem w SKB powstały dziesiątki projektów samochodów, pojazdów terenowych i pojazdów opancerzonych. Powstała w tym okresie rodzina samochodów ciężarowych wysokiej ładowności ZiŁ-135 była szeroko używana w Armii Radzieckiej jako podwozie dla różnych systemów uzbrojenia. W latach 1947-1957 Zakład imienia Stalina wyprodukował ponad 770 000 samochodów ciężarowych ZiS-150 różnych wersji. W czerwcu 1956 roku po XX Kongresie Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR), na którym potępiono okres stalinizmu fabrykę przemianowano na Zakład imienia Lichaczowa (ZiŁ) upamietniając zmarłego w tymże roku wieloletniego dyrektora zakładu. Od tego momentu produkowane samochody otrzymały nowe oznaczenie ZiŁ zamiast ZiS. Od 1957 roku zakład przeszedł na produkcję samochodu cieżarowego ZiŁ-164 (będącego głęboką modernizacją ZiS-150). W 1958 roku rozpoczęto produkcję terenowego samochodu ciężarowego ZiŁ-157, który zastąpił w Armii Radzieckiej samochód ZiS-151. W 1963 roku rozpoczęła się produkcja zupełnie nowego 2-osiowego cywilnego samochodu ciężarowego ZiŁ-130 na potrzeby gospodarki państwowej ZSRR. Trzy lata poźniej w 1966 roku rozpoczęto produkcję terenowego 3-osiowego samochodu ciężarowego ZiŁ-131 będącego wojskowym odpowiednikiem samochodu ZiŁ-130.
ZiŁ-118

Mikrobus ZiŁ-118

ZiŁ-130

Samochód ciężarowy ZiŁ-130

Ził

Terenowy samochód ciężarowy ZiŁ-131

W 1976 roku zakład wpadł w pułapkę rozwojową, samochód ZiŁ-130 był już lekko przestarzały, a nowa ciężarówka ZiŁ-170 z nowoczesną kabiną bez wysuniętej maski nie weszła do produkcji, jej projekt decyzją Rady Ministrów ZSRR przeniesiono do nowo powstałego Kamskiego Zakładu Samochodowego (KamAZ) w Tatarstanie gdzie zaczęto produkować w nieco zmodyfikowanej formie. W rezultacie ZiŁ pozostał ze starym modelem ZiŁ-130 i dwoma zamrożonymi projektami ZiŁ-133 i ZiŁ-169. Potrzebna była nowa konstrukcja. Aby jakoś rozszerzyć ofertę, wprowadzono do produkcji samochód ciężarowy ZiŁ-133, jednak w rzeczywistości był to ten sam stary ZiŁ-130, tylko 3-osiowy. Po wdrożeniu do produkcji ZiŁa-133 fabryka wróciła do rozwoju ZiŁ-169. Projekt był trudny, ponieważ fabryka po raz pierwszy opracowywała dla siebie nowy silnik wysokoprężny własnej konstrukcji. Podczas testowania ciężarówki skrzynia została przerobiona, wystąpiły poważne wady, w wyniku których ZiŁ-169 trafił na taśmę produkcyjną dopiero w 1985 roku otrzymując oznaczenie ZiŁ-4331.
ZiŁ-170

Prototypowy samochód ciężarowy ZiŁ-170

ZiŁ-169

Samochód ciężarowy ZiŁ-4331

Po upadku Związku Radzieckiego w fabryce kontynuowano produkcję samochodów. W 2004 roku zakład AMO ZiŁ uczestniczył w tworzeniu zakładu AMO w Jeglawie na Litwie. Zakład jest obecnie jednym z udziałowców przedsiębiorstwa. W 2009 roku AMO ZiŁ (wraz z oddziałami) dostarczył odbiorcom 2 253 ciężarówki i 4 autobusy. W 2010 roku zakład wyprodukował 1 258 ciężarówek i 5 autobusów. Również w 2010 roku ZiŁ zakończył produkcję kilku egzemplarzy limuzyny-kabrioletu ZiŁ-410441, zaprojektowanej do udziału w ceremoniach państwowych.

Pod koniec 2012 roku władze Moskwy postanowiły utrzymać produkcję na południowym terenie zakładu, o powierzchni 50 hektarów (całe terytorium zakładu w 2012 roku zajmowało 300 hektarów), pozostałe obszary zostaną zajęte przez park przemysłowy i budowę budynków mieszkalnych. Do 2020 roku planowane jest wyburzenie 3/4 obecnych budynków fabrycznych, niektóre budynki zostaną zachowane w celach dekoracyjnych i przekształcone w muzeum i centrum wystawiennicze, a produkcja samochodów pozostanie na powierzchni 50-80 hektarów. Według innych źródeł AMO ZiŁ opuści powierzchnię 9,6 ha, a na 55 hektarach będzie montowana produkcja samochodów MosAvtoZiŁ (70 000 sztuk rocznie). W 2013 roku produkcja w zakładzie została wstrzymana. W 2015 roku kontynuowano rozbiórkę budynków fabrycznych, zburzono rownież Muzeum Historii ZiŁ z Gabinetem Pamięci Lichaczowa. We wrześniu 2016 roku Zakład imienia Lichaczowa wyprodukował ostatnią ciężarówkę w swojej historii. Okazało się, że to model ciężarówki ZiŁ-43276T.
ZiŁ 49061 Niebieski ptak

terenowy samochód ciężarowy, amfibia ZiŁ-49061

Informacje

Produkty:

  • samochód osobowy ZiS-101
  • opancerzona limuzyna ZiS-115
  • limuzyna ZiŁ-111
  • limuzyna ZiŁ-114
  • limuzyna ZiŁ-117
  • limuzyna ZiŁ-4104
  • mikrobus ZiŁ-118
  • mikrobus ZiŁ-119 "Junost"
  • autobus miejski ZiS-8
  • autobus miejski ZiS-16
  • autobus miejski ZiS-154
  • autobus miejski ZiS-155
  • autobus miejski ZiŁ-158
  • autobus międzymiastowy ZiS-127/ ZiŁ-127
  • samochód ciężarowy AMO-F-15
  • samochód ciężarowy AMO-2
  • samochód ciężarowy AMO-3/ ZiS-5
  • terenowy samochód ciężarowy ZiS-6
  • samochód ciężarowy ZiS-15
  • samochód ciężarowy ZiS-150
  • terenowy samochód ciężarowy ZiS-151
  • terenowy samochód ciężarowy ZiŁ-157
  • terenowy samochód ciężarowy ZiŁ-135
  • samochód ciężarowy ZiŁ-130/ ZiŁ-4314
  • terenowy samochod ciężarowy ZiŁ-131
  • samochód ciężarowy ZiŁ-133
  • samochód ciężarowy ZiŁ-138
  • samochód ciężarowy ZiŁ-169/ ZiŁ-4331
  • terenowy samochód ciężarowy ZiŁ-4334
  • samochód ciężarowy ZiŁ-5301
  • terenowy samochód ciężarowy, amfibia ZiŁ-49061

Strona internetowa:

Źródła:

Michał Iljin (dyskusja) 20:37, lut 23, 2020 (UTC)IljinM.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.